اصول فقه شیعه جلد 2 صفحه 247

وقتی لفظ را شنید، به سرعت به معنا منتقل شود و برای او حالت تردید و تحیّر نباشد و در ارتباط با اشتراک لفظی، چنین چیزی تحقّق ندارد.[152] پاسخ: جواب از این حرف، جواب مبنایی است یعنی ما به این مستدلّ می‌گوییم: معنای وضع، مرآتیت نیست. در اینجا خلطی واقع شده بین مقام وضع و مقام استعمال. و حساب هریک از این دو مقام، جدای از یکدیگر است. در باب وضع، هم لفظ اصالت دارد و هم معنا، و مسأله مرآتیت مطرح نیست. مسئله این است که واضع می‌آید و یک لفظ را به‌طور مستقل ملاحظه کرده و یک معنا را هم به‌طور مستقل ملاحظه کرده و آن لفظ را علامت و نشانه برای این معنا قرار می‌دهد. علامت بودن و نشانه بودن، یک مطلب است و مرآتیت و قالب بودن مطلب دیگر است. در باب وضع، لفظ و معنا دو مقوله متباین می‌باشند. لفظ از مقوله لفظ و معنا از مقوله معناست و بین لفظ و معنا، تباین کلّی وجود دارد و هیچ امکان ندارد که لفظ، معنا شود یا معنا لفظ شود، ولی واضع با عمل خودش- به نام وضع- می‌آید و یک علامیّت اعتباری برای این لفظ، نسبت به معنا قائل می‌شود. دلیل این که لفظ، اصالت دارد همین کاری است که ما انجام می‌دهیم، پدر وقتی می‌خواهد برای فرزندش نام‌گذاری کند، ممکن است تا مدّتی فکر و مطالعه کند و سپس نام را انتخاب کند. این‌قدر لفظ در باب وضع اصالت دارد. و الّا اگر لفظ، فانی در معنا و مرآت برای معنا بود- آن‌طور که مستدلّ قائل است- دیگر لفظ اصالتی نداشت و چیزی که اصالت ندارد، لازم نیست انسان روی آن فکر و مطالعه کند. و ما عرض کردیم که حقیقت وضع، همین نام‌گذاری است که پدر نسبت به فرزند انجام می‌دهد. آیا حقیقت و ماهیت نام‌گذاری چیست؟ ماهیت نام‌گذاری این است که یک لفظ را به‌جای اشاره عملیه قرار می‌دهند یعنی اگر لفظ نبود، باید این مولود، با اشاره به او مشخص