اصول فقه شیعه جلد 2 صفحه 252

منشأ تحقّق اشتراک لفظی

اشاره

بحث در این است که آیا چه چیزی سبب تحقّق اشتراک لفظی گردیده است؟ آیا در الفاظ کمبودی وجود دارد؟ چرا به‌جای وضع لفظ «عین» برای هفتاد معنا، هفتاد لفظ برای آن هفتاد معنا وضع نکرده‌اند؟ چرا یک لفظ را برای «طهر» و یکی را برای «حیض» وضع نکرده‌اند بلکه لفظ «قرء» را برای آن دو معنای متضاد وضع کرده‌اند که چه‌بسا موجب اشتباه شود؟ در آیه شریفه (و المطلقات یتربّصن بأنفسهن ثلاثة قروء)[154] که قرینه نیست از کجا انسان بفهمد مراد از «قرء» کدام‌یک از آن دو معناست؟ و اگر قرینه اقامه شود- که نوعاً قرائن لفظیه است- نتیجه این می‌شود که دو لفظ را برای رساندن یک معنا به کار برده‌اند، در اینجا این سؤال مطرح می‌شود که چرا از اوّل نیامدند یک لفظ را برای همین معنا وضع کنند بدون این که برای افهام مقصود، نیاز به تعدّد لفظ باشد؟ پس با وجود این که ضرورتی برای تحقّق اشتراک لفظی نبوده است چه چیزی سبب شده که اشتراک لفظی تحقّق پیدا کند؟