اصول فقه شیعه جلد 2 صفحه 260

پاسخ کلام فوق

این بیان، بنا بر هر دو تقدیر، جوابش روشن است: اوّلًا: ما در خارج می‌بینیم در قرآن، مشترک لفظی وجود دارد، «قروء» در آیه شریفه (المطلّقات یتربّصنَ بأنفسهنّ ثلاثة قروء)[160]، جمع «قُرْء» است و «قُرْء» از الفاظ مشترکی است که برای دو معنای متضادِّ «طُهر» و «حیض» وضع شده است.

کلمه «عین» در قرآن کریم استعمالات فراوانی دارد، (لهم أعْیُن لا یُبْصرون بها)،[161] (فیها عین جاریة)[162]. بنابراین چیزی که در قرآن وقوع دارد دیگر جای بحث نیست. و این جواب، بنا بر هر دو تقدیر مطرح است، چه همراه با مشترک لفظی قرینه باشد یا نباشد. ثانیاً: ادلّه‌ای که اینان ذکر کرده‌اند باطل است: کسی که می‌گوید: «اگر مشترک لفظی بدون قرینه باشد، اجمال لازم می‌آید و اجمال‌گویی با قرآن تناسب ندارد» این، اجتهاد در مقابل نصّ است. خود قرآن می‌گوید:

«یک سلسله از آیات من جزء متشابهات است» متشابهات همان مجملات است که غرض به اجمال تعلّق گرفته است و مراد این نبوده است که هدف به طور کلّی مطرح شود. و این که در دلیل دوّم می‌گوید: «اگر مشترک لفظی همراه با قرینه لفظیه باشد، لازم می‌آید که یک معنا، با دو لفظ بیان شده باشد درحالی‌که ممکن بود با یک لفظ بیان شود» جواب این است که آنچه به عنوان قرینیت مطرح است این‌طور نیست که تمام فایده‌اش همان قرینیت باشد. گاهی انسان قرینه‌ای را می‌آورد که ضمن این که قرینیت دارد، یک مطلب اساسی را هم بیان می‌کند، مثلًا همین آیه (لهم أعینٌ