اصول فقه شیعه جلد 2 صفحه 304

صاحب معالم رحمه الله می‌فرماید: در باب جمع نیز همین‌طور است. اگر کسی بگوید:

«رأیتُ عیوناً»،[180] مانعی ندارد که از این «عیوناً» سه معنا یا بیشتر از سه معنای مختلف را اراده کرده باشد، زیرا «عیوناً»، به اندازه مراد متکلّم، جای تکرار لفظ را پر کرده است.

اگر مقصود متکلم سه‌تاست، جای سه کلمه «عین» و اگر مقصودش چهارتاست، جای چهار کلمه «عین» را می‌گیرد و .... اگر کسی لفظ «عین» را سه بار تکرار کرد و گفت: «رأیت عیناً و عیناً و عیناً» بدون شک جایز است از «عین» اوّل، یک معنا و از «عین» دوّم، معنای دوّم و از «عین» سوّم، معنای سوّمی را اراده کرده باشد. صاحب معالم رحمه الله می‌فرماید: حال که «عیون» به منزله تکرار لفظ «عین» است، همان‌طور که در مورد تکرار جایز است از هر «عین» معنای خاصی اراده شده باشد در مورد «رأیت عیوناً» نیز همین‌طور است. می‌توان گفت: «رأیت عیوناً» و سه معنای مختلف از معانی عین را اراده کرد و هیچ‌گونه مجازی هم در اینجا مطرح نمی‌شود زیرا آن «قید وحدت» که در مفرد دخالت دارد، در جای خودش رعایت شده است.

«عیون» به منزله سه لفظ «عین» است و «عین» اوّل در معنای خودش با «قید وحدت» استعمال شده و «عین» دوّم هم در معنای خودش با «قید وحدت» استعمال شده است و «عین» سوّم هم در معنای خودش با «قید وحدت» استعمال شده و هیچ مجازیتی تحقق پیدا نمی‌کند.[181]