اصول فقه شیعه جلد 2 صفحه 335

امثال این‌هاست. لذا در بعضی از آن عناوین هم به‌لحاظ عنوان اشتقاقی آن گاهی همین اشکال مطرح می‌شود و آن حرف اختصاص پیدا می‌کند به‌جایی که عناوین اشتقاقیه مطرح نباشد. در نتیجه عناوینی که از غیر ذات انتزاع می‌شود و در تحقّق آنها یک امر خارجی دخالت دارد، همه این‌ها داخل در محلّ نزاع در باب مشتق است. خواه آن امر خارج، وجودی باشد یا عدمی، حقیقی باشد یا اعتباری انتزاعی. و در پایان گفتیم: عنوان مشترک بین منتزع از ذات و غیر منتزع از ذات هم در محلّ بحث داخل است.

بحث در ارتباط با حیثیت دوّم

اشاره

در حیثیت دوّم بحث می‌کنیم که آیا مشتقی که محلّ نزاع واقع شده، تمام مشتقات نحویه و ادبیه را شامل می‌شود و غیر مشتقات نحوی خارج است یا بعضی از مشتقات نحوی خارج است؟ و آیا بعضی از جوامد که ملاک مشتق در آنها وجود دارد، در محلّ نزاع داخلند؟ تردیدی نیست که مشتق در ادبیات عرب دارای معنای وسیعی است، اگر ما مصدر مجرّد را به عنوان مبدأ مشتقات بدانیم، تمام افعال ماضی، مضارع، امر و اسم فاعل، اسم مفعول، صفت مشبّهه، اسم زمان و مکان، اسم آلت و اسم مبالغه و حتی مصادر مزید فیه نیز داخل در عنوان مشتق خواهند بود و مبدأ آنها- بنا بر قول مشهور- مصدر ثلاثی مجرد می‌باشد.[199] آیا همه این مشتقات در محلّ نزاع داخلند؟ پاسخ این سؤال روشن است زیرا مشتقاتی که جنبه فعل دارند و مصادر مزیدفیه