اصول فقه شیعه جلد 2 صفحه 344

کبیره و هم نسبت به صغیره- است تحقّق پیدا کرده است. بنابراین صغیره در زمانی در اختیار زوجه کبیره ثانیه قرار می‌گیرد که زوجیّت فعلیه‌اش را از دست داده و بر این شوهر حرمت ابدی پیدا کرده است آنچه از مسئله به ما ارتباط دارد همین‌جاست. فخر المحقّقین رحمه الله در کتاب ایضاح می‌گوید: والد من- یعنی مرحوم علّامه- و ابن ادریس رحمه الله معتقدند زوجه کبیره ثانیه نیز به‌واسطه رضاع حرام می‌شود، زیرا اینان عقیده دارند که مشتق، حقیقت در اعم از متلبّس و منقضی است و چون ملاک بحث مشتق، در مورد عنوان «زوجه» هم جریان دارد «زوجه» نیز حقیقت در اعم از متلبّس و منقضی است. بنابراین وقتی صغیره در اختیار کبیره ثانیه قرار می‌گیرد و او را شیر می‌دهد بر کبیره ثانیه عنوان «أُمّ الزوجة الحقیقیة» تطبیق می‌کند و «أُمّ الزوجة» یکی از محرّمات ابدیه است. در نتیجه کبیره ثانیه نیز حرام می‌شود و زوجیّت او از بین می‌رود. بنابراین مسأله انفساخ زوجیّت زوجه کبیره ثانیه مبتنی بر نزاع در باب مشتق است. اگر کسی مشتق را حقیقت در خصوص متلبّس بالمبدا فی الحال بداند، زوجه کبیره ثانیه حرام نمی‌شود، زیرا وقتی صغیره را شیر می‌دهد زوجیّت صغیره نسبت به این مرد منفسخ شده و بر کبیره ثانیه عنوان «أُمّ الزوجة» صدق نمی‌کند. و اگر کسی قائل شود که مشتق، حقیقت در اعم است باید کبیره ثانیه را هم حرام بداند، زیرا در موقع شیر دادن کبیره ثانیه عنوان «أُمّ الزّوجة» بر او صادق است. بنابراین آنچه مرحوم آخوند و دیگران می‌خواهند از این مسئله استفاده کنند همان جهتی است که مربوط به کبیره ثانیه است. ما برای این که مسئله قدری روشن شود لازم می‌دانیم که در مورد زوجه کبیره اولی و زوجه صغیره نیز بحثی داشته باشیم تا ببینیم علت حرمت آن دو چیست؟ لذا برای روشن شدن این مسئله، مورد را در جایی فرض می‌کنیم که کبیره ثانیه وجود نداشته باشد، یعنی اگر کسی یک زوجه کبیره و یک زوجه صغیره داشته باشد و زوجه کبیره، زوجه صغیره را شیر بدهد آیا هر دو برای او حرام می‌شوند؟