اصول فقه شیعه جلد 2 صفحه 355

در خصوص متلبّس فی الحال بداند دیگر وجهی برای حرمت کبیره ثانیه وجود ندارد. بنابراین، هر دو زوجه کبیره، حکمشان- علی‌القاعده- مبتنی بر نزاع در باب مشتق است ولی کبیره اولی به خاطر اجماع یا روایات صحیحه حکمش روشن است امّا کبیره ثانیه حکمش مبتنی بر نزاع در باب مشتق است همان‌طور که فخر المحققین رحمه الله در کتاب ایضاح فرموده و شهید ثانی در مسالک 215] نیز از ایشان تبعیت کرده و حرمت کبیره ثانیه را از نتایج بحث مشتق شمرده است.

مقدّمه سوم: اشکال در مورد اسم زمان

اشاره

یادآوری: صاحب فصول رحمه الله می‌فرمود: محلّ نزاع در باب مشتق اختصاص به اسم فاعل و صفت مشبهه و چیزهایی که به معنای اسم فاعل است دارد. در مقابل ایشان مرحوم آخوند و دیگران عقیده داشتند: محلّ نزاع، جمیع مشتقاتی است که جاری بر ذات شده و با ذات، اتّحاد پیدا می‌کند، خواه اسم فاعل باشد یا اسم مفعول یا صفت مشبهه یا اسم زمان و مکان یا اسم آلت. در این میان در ارتباط با خصوص «اسم زمان» نزاع شده است. در ارتباط با اسم زمان، اشکال منحصری وجود دارد که در بقیّه مشتقات مطرح نیست و آن اشکال این است که در سایر مشتقات، محلّ بحث در جایی است که ذاتی وجود داشته باشد و این ذات در زمان گذشته متلبّس به مبدأ شده باشد، سپس تلبس به مبدأ منقضی شده و خود ذات باقی مانده و دوام داشته باشد. مثلًا در اسم فاعلِ «ضاربٌ»، زید وجود داشته و در روز گذشته متلبّس به ضرب بوده و مبدأ ضرب از او تحقّق پیدا کرده است. امروز که این تلبس منقضی شده و دیگر ضربی تحقق ندارد، نزاع در این است که زیدی که