اصول فقه شیعه جلد 2 صفحه 442

(آیت‌اللَّه خویی «دام ظلّه») می‌فرماید- و مطلب خوبی هم هست- ما در قضایای حقیقیّه نمی‌توانیم عنوان منقضی عنه المبدأ درست کنیم و در عنوان موضوع در قضایای حقیقیّه نمی‌توانیم دو حالت تصوّر کنیم. در قضایای خارجیّه است که به‌حسب خارج می‌توان دو حالت- تلبّس و انقضاء- برای آنها تصوّر کرد و در آنها می‌توان دو جور اطلاق کرد، هم می‌توان گفت: «زید کان ضارباً» و هم می‌توان گفت: «زید الیوم ضارب». در نتیجه، قائلین به وضع برای اعمّ نمی‌توانند به این قبیل آیات تمسک کنند.[268]

دلیل چهارم: آیه شریفه (لا یَنالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ)

یکی از آیات قرآن که در ارتباط با منصب شامخ امامت وارد شده آیه شریفه (وَ إِذِ ابْتَلی إِبْراهِیمَ رَبُّهُ بِکَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّی جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّیَّتِی قالَ لا یَنالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ)[269] می‌باشد. در این آیه شریفه خداوند متعال به حضرت ابراهیم علیه السلام می‌فرماید: من می‌خواهم تو را امام و پیشوای مردم قرار می‌دهم. حضرت ابراهیم علیه السلام عرض می‌کند: آیا ذریّه من هم نصیبی از امامت دارند؟ خداوند متعال می‌فرماید: این عهد من- که همان امامت است- به ظالمین نمی‌رسد. در بعضی از روایات وارد شده که ائمّه معصومین علیهم السلام به این آیه شریفه استدلال کرده‌اند که خلفای ثلاثه چون سابقه بت‌پرستی داشته‌اند شایستگی امامت و پیشوایی مردم را ندارند، زیرا بت‌پرستی از بزرگترین ظلم‌هاست (إنّ الشرک لظلمٌ عظیمٌ)[270] و کسی که سابقه بت‌پرستی دارد، درحقیقت سابقه ظلم دارد و نمی‌تواند منصب شامخ امامت به او واگذار شود.[271]