اصول فقه شیعه جلد 2 صفحه 458

که بر تمام چیزها حمل می‌شود؟ عنوان «شی‌ء» بر واجب، ممکن و حتّی بر ممتنع حمل می‌شود. شما وقتی «شریک الباری» را موضوع قرار می‌دهید، «شی‌ء» را برآن اطلاق می‌کنید. وقتی ما دیدیم چیزی هم بر واجب و هم بر ممکن و هم بر ممتنع صادق است می‌فهمیم این چیز عنوان ذاتی و عنوان جوهری ندارد. و از طرفی ما می‌بینیم با وجود این که مقولات، امور متباین هستند و امکان اجتماع بین آنها تحقّق ندارد، عنوان «شی‌ء» بر تمامی مقولات صدق می‌کند. در نتیجه عنوان شیئیّت، به ذات و ذاتیّات ارتباطی ندارد بلکه به عنوان یک وصف عام و عرض عام مطرح است که بر تمام مقولات و بر واجب و ممکن و ممتنع صادق است. پس «شی‌ء» به عنوان یک عرض عام مطرح است و اگر شما بخواهید «شی‌ء» را در معنای «ناطق» بیاورید باید ملتزم شوید که عرض عام داخل در جزء مقوّم- یعنی فصل- می‌باشد. درحالی‌که حساب ذاتیّات با حساب عرض عام و عرض خاص جداست. حتّی عرض خاص هم خارج از ماهیّت است چه رسد به عرض عام. و شما اگر عنوان «شی‌ء» را در معنای «ناطق» بیاورید لازم می‌آید که عرض عام داخل در فصل شده باشد، یعنی چیزی که خارج از ذات و خارج از قوام ذات است و به عنوان عرض مطرح است، جزء فصل و جزء مقوّم ذات شود. و چنین چیزی محال است. امّا اگر قائل به جزئیّت مصادیق «شی‌ء» در معنای مشتق شوید، اشکالی در مورد «ضاحک» پیدا می‌شود.[278] زیرا شما باید ملتزم شوید که مصداق «شی‌ء» به عنوان جزء برای معنای «ضاحک» است. و مصداق «شی‌ء» عبارت از خود «انسان» است. چیز دیگری نمی‌تواند مصداق «شی‌ء» باشد و در معنای «ضاحک» جزئیّت داشته باشد. در این صورت، معنای «الإنسان ضاحک» می‌شود: «الإنسان إنسان له الضحک». محقّق شریف رحمه الله می‌فرماید: اگر قبل از این که این حرفها پیش بیاید از شما در رابطه با جهت