اصول فقه شیعه جلد 2 صفحه 469

عقد الحمل که یک مقیّد و قیدی در کار است و درحقیقت، ترکیبی در کار است، شما دیگر نباید در انحلال به قضیّه تردید داشته باشید.[286]

بررسی کلام مرحوم آخوند

مرحوم آخوند در پاسخ اشکال صاحب فصول رحمه الله به محقّق شریف رحمه الله فرمود: اینجا که شما مقیّد را محمول قرار می‌دهید دو جور فرض می‌شود: یک‌وقت، محمول را ذات مقیَّد قرار می‌دهید نه به وصف مقیّد بودن. یعنی در مثال «الإنسان إنسان له الضحک»، محمول را «انسان» قرار می‌دهید و قید- که عبارت از ضحک است- را خارج از دایره محمول می‌دانید. تقیّد هم یک معنای حرفی است که ملحوظ بالاستقلال نمی‌باشد، در این صورت همان انقلابی که محقّق شریف رحمه الله فرمود تحقّق پیدا می‌کند، یعنی قضیّه ممکنه، انقلاب به قضیّه ضروریه پیدا می‌کند زیرا درحقیقت، محمول شما «انسان» است و قید ضحک خارج است و تقیّد هم یک معنای حرفی غیر ملحوظ بالاستقلال است. ما ابتدا همین فرض اوّل مرحوم آخوند را مورد بحث قرار می‌دهیم و پس از آن به بررسی فرض دوّم ایشان می‌پردازیم: اشکال برفرض اوّل: مرحوم آخوند که تقیّد را یک معنای حرفی می‌داند، آیا برای این معنای حرفی نقشی قائل است یا اینکه خیال می‌کند معانی حرفیّه اموری هستند که با نظر غیر استقلالی به آنها نظر می‌شود بدون این که دارای واقعیّت و حقیقت باشند؟ ما در مباحث معانی حرفیّه گفتیم: معانی حرفیّه، یکی از واقعیّات و حقایق عالم است و یک سنخ وجودی دارد که اختصاص به خودش دارد، البته در قوّت وجود، حتّی به اعراض هم نمی‌رسد، زیرا اعراض نیاز به یک موضوع دارند ولی معانی حرفیه نیاز