اصول فقه شیعه جلد 2 صفحه 48

می‌شود،[29] نماز صحیح است بدون اینکه مثل صلاة متیمّم یا صلاة جالس، در رتبه متأخر واقع شده باشد. خیر، این یک نمازی است که بالأصالة واجب است درحالی‌که خصوصیات نمازهای معمولی را ندارد. همچنین نماز عید فطر و قربان- که الآن به صورت استحبابی برگزار می‌شود- دارای پنج تکبیر است و این تکبیرات، وجوب دارد. و این‌طور نیست که تکبیرات، مستحب باشند. این‌ها چیزهایی است که در رتبه اوّل نمازهای صحیح قرار گرفته‌اند. آیا لازم نیست بین این‌ها قدر جامعی درنظر بگیریم؟ آیا فقط مسئله حاضر و مسافر مطرح است؟ شاید در ذهن شما آمده که بین چهاررکعتی و دو رکعتی، می‌توان قدر جامع درست کرد درحالی‌که این نمازها هم در جامع دخالت دارد، شما رتبه‌ها را خارج کردید و خواستید دایره قدر جامع را محدود کنید، فکر کردید دایره قدر جامع، محدود به دو نماز است با اینکه مصادیق متعددی از نماز- که نه از جهت قیافه با هم اشتراک دارند و نه از جهت عمل- در همین رتبه اوّل از نماز صحیح واقع شده‌اند. پس چرا شما این‌ها را نادیده گرفته و مسئله را روی صلاة حاضر و مسافر پیاده کردید؟ وقتی این‌ها جمع شدند، شما ناچارید که لزوم تصویر جامع را بپذیرید. آیا فقط نماز متیمم و جالس، در تصویر جامع دخالت داشت که اگر این‌ها را کنار بزنیم نیازی به قدر جامع نباشد؟ خیر، این‌گونه نیست و حتی اگر این‌ها را کنار بزنیم لابدّیّت تصویر قدر جامع سر جای خود باقی است. در نتیجه، کلام مرحوم نائینی نمی‌تواند مورد قبول باشد بلکه همان‌طوری که مرحوم آخوند فرمود: «لا بدّ من تصویر الجامع علی کلا القولین- یعنی قول صحیحی و اعمی-». و ما گفتیم: این مطلب، تنها به‌عنوان یک مقدّمه مطرح نیست، بلکه از این راه می‌توانیم حق در مسئله را انتخاب کنیم، زیرا اگر در نتیجه بحث به جایی رسیدیم که صحیحی بتواند تصویر جامع کند و اعمی نتواند، نتیجه این می‌شود که حق با صحیحی