اصول فقه شیعه جلد 2 صفحه 510

قضیّه ما، معرفه و محمول آن نکره باشد، برای تحقّق تغایر لفظی کفایت کند، و در تغایر لفظی، تغایر لفظی واقعی- مثل تغایر در «الإنسان بشر»- لازم نباشد. در این صورت، ما اشکال را روی «زیدٌ زیدٌ» می‌بریم که هیچ‌گونه شبهه تغایر لفظی در آن مطرح نیست. پس می‌گوییم: در قضیّه «زیدٌ زیدٌ» که شما می‌فرمایید: «با شنیدن دو مرتبه لفظ زید، دو حکایت از یک هویت است» آیا مقصودتان چیست؟ در اینجا دو احتمال جریان دارد: احتمال اوّل: این است که ایشان بخواهد بفرماید: «اگر کسی گفت: «زیدٌ زیدٌ» معلوم نیست که تشکیل قضیّه داده باشد زیرا ممکن است «زید» دوّم را به عنوان تأکید برای «زید» اوّل ذکر کرده باشد». احتمال دوّم: این است که ایشان بخواهد بفرماید: «با حفظ این که «زیدٌ زیدٌ» در مقام قضیّه است، مثلًا قرینه‌ای وجود دارد که «زید» دوّم جنبه تأکید ندارد، مثل این که از کسی که ادبیات می‌خواند بخواهد قضیه‌ای تشکیل دهد که موضوع و محمول آن معرفه باشد او هم بگوید: «زیدٌ زیدٌ» که این قرینه است بر این که چنین شخصی جمله «زیدٌ زیدٌ» را به عنوان قضیّه مطرح کرده است. حال همین مطلب را به مقام اخبار می‌آوریم و فرض می‌کنیم متکلّم، واقعاً می‌خواهد از یک واقعیت خبر دهد، در این صورت با توجه به این که امام خمینی رحمه الله فرمود: «حمل شی‌ء بر نفس خودش جایز است» چه مانعی در «زیدٌ زیدٌ» وجود دارد؟ به عبارت دیگر: به امام خمینی رحمه الله عرض می‌کنیم: شما در «زیدٌ زیدٌ» می‌فرمایید: دلیلی نداریم که این قضیّه خبریه باشد زیرا ممکن است «زید» دوّم تأکید باشد. ما می‌گوییم: چنین چیزی از محلّ بحث ما خارج است. بحث ما در جائی است که قضیّه بودن، احراز شده باشد. پس ما در آن «زیدٌ زیدٌ» بحث می‌کنیم که خبر بودن آن احراز شده باشد، در این صورت چگونه شما می‌فرمایید: از شنیدن دو زید، دو حکایت از یک هویت مطرح است؟ این مربوط به جایی است که جنبه تأکیدی داشته و مسأله