اصول فقه شیعه جلد 2 صفحه 54

نمازهای صحیح، قدر جامعی درست کنید و بگویید: تمام انواع، در این قدر جامع مشترکند و آنچه مؤثر در نهی از فحشاء و منکر است، همین قدر جامع است. ولی ما نمی‌دانیم این قدر جامع و این شی‌ء واحد چیست؟ و لازم نیست که چنین چیزی را بدانیم بلکه همین اندازه که می‌دانیم آن قدر جامع، از فحشاء و منکر، نهی می‌کند و معراجیت برای مؤمن دارد، کافی است و ما از طریق اثر و خاصیت، پی به وجود قدر جامع می‌بریم. مرحوم آخوند، از این طریق، قدر جامع را تصویر می‌کند و جامع ایشان، دارای شرایطی که در ارتباط با قدر جامع گفتیم می‌باشد.[35] بررسی کلام مرحوم آخوند: به کلام مرحوم آخوند اشکالاتی وارد شده است: اشکال اوّل: مرحوم آیت‌اللَّه بروجردی، می‌فرماید: بنا بر کلام مرحوم آخوند، نماز به‌معنای ناهی از فحشاء و منکر است یعنی عنوان ناهی از فحشاء و منکر، مسمّا و موضوع له لفظ نماز است. در این صورت، آیه شریفه (انّ الصلاةَ تنهی عن الفحشاء و المنکر)[36] به معنای «إنّ النّاهیة عن الفحشاء و المنکر تنهی عن الفحشاء و المنکر» می‌شود. درحالی‌که نمی‌توان با آیه شریفه این‌گونه برخورد کرد.[37] دفاع از مرحوم آخوند: این اشکال به مرحوم آخوند وارد نیست زیرا در کلام مرحوم آخوند، عنوان «نهی از منکر» به‌عنوان موضوعیت اخذ نشده است بلکه همان گونه که در باب تقسیم عناوین ملاحظه شد، این عنوان، یک عنوان مشیر است یعنی فقط جنبه هدایت و راهنمایی دارد ولی خودش هیچ دخالتی ندارد، مثل اینکه در روایت وارد شده کسی خدمت امام صادق علیه السلام عرض کرد: «عمّن آخذ معالم دینی»؟