اصول فقه شیعه جلد 2 صفحه 55

یعنی معالم دینم را از چه کسی اخذ کنم؟ امام علیه السلام ملاحظه کرد که زراره در جمعی نشسته است، فرمودند: «علیک بهذا الجالس» یعنی برو سراغ این شخصی که در آنجا نشسته و معالم دینت را از او فرا بگیر.[38] آیا عنوان «الجالس» در عبارت امام علیه السلام نقشی در حکم دارد؟ معلوم است که جالس بودن زراره در اخذ معالم دین نقشی نداشته است بلکه این عنوان، فقط یک عنوان مشیر است و اشاره می‌کند به موضوع واقعی حکم و آن عبارت از رجل فقیه در دین و آشنای به مسائل دینی است ولی آن رجل، نشان مشخصی به جز جلوس نداشته است به‌همین‌جهت، امام علیه السلام با کلمه «هذا» به او اشاره کرده و فرمود: علیک بهذا الجالس. آیا مرحوم آخوند، در اینجا در ارتباط با نهی از فحشاء و منکر بیشتر از این معنا را می‌خواهد ادعا کند؟ می‌خواهد بگوید: عنوان «الناهیة»- بما أنّها ناهیة- دخالت در مسمای صلاة و موضوع له لفظ صلاة دارد که لفظ صلاة را با توجه به این «الناهیة عن الفحشاء و المنکر» وضع کرده باشند؟ ظاهر این است که این اشکال به مرحوم آخوند وارد نیست و معنای آیه این نیست که إنّ الناهیة عن الفحشاء و المنکر تنهی عن الفحشاء و المنکر. و وقتی عنوان، عنوان مشیر شد، عنوان مشیر، تحققش دخالتی در حکم ندارد و تقیّد از آن استفاده نمی‌شود و مثلًا جمله «علیک بهذا الجالس» به این معنا نیست که مادامی‌که او جالس است، معالم دینت را از او اخذ کن تا مثلًا در حال قیام نتواند از او معالم دین را اخذ کند. از اینجا استفاده می‌کنیم که اگر- برفرض- نمازی صحیح بود ولی ناهی از فحشاء و منکر نبود، لطمه‌ای به اسم نماز وارد نمی‌شود. خلاصه اینکه مرحوم آخوند برای این عناوین، فقط جنبه راهنمایی و هدایتگری قائل است نه اینکه این عناوین موضوعیتی