اصول فقه شیعه جلد 2 صفحه 78

نماز دارای حقیقت دیگری است. آن‌هم به کیفیتی که مرحوم بروجردی بیان کرد. پاسخ از مؤیّدی که ذکر شد: از روایت «تحریمها التکبیر و تحلیلها التسلیم»[58] دو مطلب استفاده می‌کنیم: مطلب اوّل: نماز، با وجود این که از مقولات متباین و ماهیات متضاد تشکیل شده ولی در عین حال، یک وحدت اعتباریه، حاکم بر این مقولات متباین است. همان‌طور که در کلام مرحوم محقق اصفهانی ملاحظه شد. مطلب دوّم: با توجه به این که در حال نماز، بعضی از امور برای انسان حرام است، وجود این محرمات به ضمیمه وحدت اعتباریه‌ای که حاکم بر نماز است مصحّح این مطلب شده که بگویند: «تحریمها التکبیر و تحلیلها التسلیم». اگر گفته شود: «این تعبیر، ظهور در کلام مرحوم بروجردی دارد»، می‌گوییم:

معنایی که متشرعه از نماز در ذهن خود دارد، قرینه بر این است که معنای روایت به کیفیتی که ایشان فرموده است نمی‌باشد. علاوه بر این که روایت، ظهور در کلام مرحوم بروجردی ندارد بلکه ظهور در این دارد که یک وحدت اعتباریه در کار است و در این واحد اعتباری، یک عدّه امور، حرام می‌باشند که با شروع نماز، حرام شده و با فراغت از نماز، حلال می‌شوند. وحدت اعتباری، گاهی بین ماهیاتی است که در زمان واحد و در عرض واحد اجتماع دارند، مثل این که امور متنوع و مختلفی را کنار هم قرار داده و با نظر وحدت به آنها نگاه کرده و اسم واحدی- چون اتومبیل- بر آنها قرار دهند. و گاهی آن مرکّبی که وحدت اعتباریه برآن حاکم است، اجزائش به صورت طولی است، یعنی یکی پس از دیگری باید تحقق پیدا کند و این‌طور نیست که در عرض هم جمع شده باشند، مثل نماز. آیا این امر مجوز این نیست که وقتی «تکبیرة الإحرام» را گفت، بگوییم: شرع فی