اصول فقه شیعه جلد 2 صفحه 87

آیا برای صحیحی، تصویر جامع استحاله دارد؟

آنچه تا اینجا گفتیم بر مبنای این بود که تصویر جامع صحیحی، ممکن باشد. ولی مرحوم آخوند می‌فرماید: ممکن است کسی اشکال کرده و بگوید: تصویر جامع برای صحیحی غیرممکن و برای اعمّی ممکن است. اگر چنین کسی بتواند ادعای خود را به اثبات برساند، باید قول اعمّی را پذیرفت. مستشکل می‌گوید: جامع بین نمازهای صحیحه، یا امر مرکّب است و یا امر بسیط.[62] ولی هیچ‌یک از این دو را نمی‌توان به عنوان جامع فرض کرد. توضیح: اگر جامع را امر مرکّب دارای اجزاء فرض کنیم دو اشکال دارد: اوّلًا: مرکّب دارای دو حالت است. اگر اجزائش تامّ باشد، متّصف به صحت، و اگر ناقص باشد متّصف به فساد می‌شود. ثانیاً: مرکّب، هرچه باشد در حالتی صحیح و در حالتی فاسد است- بنا بر آنچه خود مرحوم آخوند قبول کردند و از این جهت، مورد قبول هم هست- بنابراین نمی‌توان امر مرکّبی را به عنوان جامع بین افراد صحیحه فرض کرد. و اگر جامع را امر بسیط فرض کنیم، دو احتمال در آن جریان پیدا می‌کند: احتمال اوّل: امر بسیط، عنوان «مطلوبٌ» باشد. این عنوان، منطبق بر نمازهای صحیحه است. احتمال دوّم: امر بسیط، عنوانی باشد که نتوانیم اسم آن را ببریم ولی ملازم با عنوان «مطلوبٌ» باشد. و احتمال سوّمی جریان ندارد. مستشکل می‌گوید: اگر بخواهیم جامع را عنوان «مطلوبٌ» بگیریم دارای سه