- امر دهم صحیح و اعمّ 1
- اشاره 2
- مقدّمات بحث صحیح و اعمّ 2
- مقدّمه اوّل: عنوان بحث در صحیح و اعم 3
- مقدّمه دوّم: معنای صحت و فساد 8
- نظریه مرحوم آخوند 8
- مقدّمه سوّم کلّی بودن معنای الفاظ عبادات 17
- تصویر محل نزاع با توجه به مقدمه سوّم 19
- مقدّمه چهارم آیا بین صحت، در مقام تسمیه و استعمال با صحت در مقام خارج فرق وجود دارد؟ 26
- اقوال در ارتباط با دخول شرایط در بحث صحیح و اعمّ 31
- 1- نظریه مرحوم آخوند 32
- 2- نظریه شیخ انصاری رحمه الله 33
- 3- نظریه محقّق نائینی رحمه الله 35
- مقدّمه پنجم لزوم و عدم لزوم تصویر جامع 40
- در رابطه با تصویر جامع، دو نظریه وجود دارد 40
- 1- نظریه مرحوم آخوند 40
- 2- نظریه مرحوم نائینی 42
- شرط اوّل (مقدوریت): 49
- شرایط جامع 49
- شرط دوّم (تحقّق جامع با قطعنظر از عنوان امر): 50
- شرط سوّم (بساطت جامع): 52
- تصویر قدر جامع نزد صحیحی 52
- 1- کلام مرحوم آخوند 53
- 2- کلام محقق عراقی رحمه الله 64
- 3- کلام محقق اصفهانی رحمه الله 68
- 4- کلام مرحوم آیت اللَّه بروجردی 74
- 5- کلام امام خمینی «دام ظلّه» 79
- نظریه اوّل 84
- ما چه نیازی به قدر جامع داریم؟ 84
- نظریه دوّم 85
- آیا برای صحیحی، تصویر جامع استحاله دارد؟ 87
- ثمره نزاع بین صحیحی و اعمی 93
- نظریه اوّل [فرق در دوران بین اقلّ و اکثر ارتباطی 93
- اشاره 93
- کلام مرحوم آخوند 94
- کلام مرحوم نائینی 95
- کلام امام خمینی «دام ظلّه» 96
- نظریه دوّم در ارتباط با ثمره بحث صحیح و اعم 101
- اشکالات بر ثمره دوّم 104
- [صحیح و اعم در باب عبادات 119
- دلیل اوّل (تبادر) 119
- ادلّه قائلین به وضع الفاظ عبادات برای صحیح 119
- بررسی اشکال 126
- دلیل دوّم صحیحی (روایات) 129
- روایات دسته اوّل 130
- تقریب اوّل (کلام مرحوم آخوند): 130
- تقریب دوّم: 133
- تقریب استدلال به این دسته از روایات: 140
- روایات دسته دوّم 140
- اشکال به کلام مرحوم آخوند 143
- دلیل سوّم صحیحی 145
- دلیل اوّل 151
- ادلّه قائلین به وضع الفاظ عبادات برای اعمّ 151
- دلیل دوّم (حدیث «لا تعاد») 154
- اشکال: 157
- جواب: 159
- دلیل سوّم (حدیث «بُنی الإسلام») 162
- دلیل چهارم اعمّی: (حدیث «دعی الصلاة أیّام أقرائک») 168
- دلیل پنجم اعمّی (مسأله نذر ترک صلاة در حمّام) 175
- بحث اوّل: اشکالات دلیل پنجم اعمّی: 177
- بررسی دلیل پنجم اعمّی: 177
- بحث دوّم: با قطعنظر از مباحث مربوط به صحیح و اعمّ آیا مسأله نذر در اینجا چگونه حل میشود؟ 181
- جمعبندی مباحث مطرح شده در مسأله نذر 188
- بررسی ادلّه طرفین (صحیحی و اعمی) 194
- اشاره 196
- صحیح و اعم در باب معاملات 196
- تحریر محلّ نزاع 196
- [دو نظریه در این باب 201
- 2- نظریه امام خمینی «دام ظلّه» 205
- بررسی کلام امام خمینی «دام ظلّه» 207
- تحقیق در ارتباط با موضوع له الفاظ معاملات 209
- ثمره بحث صحیح و اعمّ در باب معاملات 216
- آیا بین صحت معامله نزد عقلاء با صحت آن نزد شارع، ملازمه وجود دارد؟ 222
- اگر عناوین معاملات، برای مسبّبات وضع شده باشند آیا میتوان به اطلاق (أحلّ اللَّه البیع) تمسک کرد؟ 225
- [کلام محقق نائینی 228
- امر یازدهم اشتراک لفظی 238
- آیا اشتراک لفظی تحقّق دارد؟ 239
- نظریه اوّل 239
- اشاره 239
- اشکالات مرحوم آخوند بر دلیل فوق 241
- نظریه دوّم 244
- دلیل اوّل: 245
- دلیل دوّم و سوّم: 246
- تحقیق در ارتباط با اشتراک لفظی 250
- منشأ تحقّق اشتراک لفظی 252
- اشاره 252
- راه اوّل برای تحقّق اشتراک لفظی 253
- راه دوّم برای تحقّق اشتراک لفظی 254
- راه سوّم برای تحقّق اشتراک لفظی 257
- آیا در قرآن کریم اشتراک لفظی تحقّق دارد؟ 259
- پاسخ کلام فوق 260
- امر دوازدهم استعمال لفظ مشترک در اکثر از معنا 262
- تحریر محلّ بحث 263
- اشاره 265
- مرحله اوّل آیا استعمال لفظ در اکثر از معنا ممکن است؟ 265
- نظریه مرحوم آخوند 266
- نظریه مرحوم محقّق نائینی 276
- نظریه سوّم 283
- مرحله دوّم: آیا استعمال لفظ در اکثر از معنا از نظر لغت جایز است؟ 292
- اشاره 292
- کلام محقّق قمی رحمه الله 293
- مرحله سوّم آیا استعمال لفظ در اکثر از معنا، استعمال حقیقی است یا مجازی؟[176] 297
- اشاره 297
- نظریه صاحب معالم رحمه الله در مورد مفرد 298
- بررسی کلام صاحب معالم رحمه الله 299
- نظریه صاحب معالم رحمه الله در مورد تثنیه و جمع 303
- استعمال لفظ در اکثر از معنا در قرآن کریم 312
- امر سیزدهم مشتق 320
- عنوان بحث 321
- مقدمات بحث مشتق 323
- کلام محقّق نائینی رحمه الله 323
- مقدّمه اوّل: آیا بحث مشتق، یک مسأله عقلی است یا لغوی؟ 323
- بحث در ارتباط با حیثیت اوّل 329
- مقدّمه دوّم کدام یک از عناوین در محلّ بحث داخل و کدامیک خارج است؟ 329
- بحث در ارتباط با حیثیت دوّم 335
- نظریه صاحب فصول رحمه الله 337
- دلیل اوّل: 338
- پاسخ دلیل اوّل و دوّم صاحب فصول رحمه الله: 338
- دلیل دوّم: 338
- دلیل سوّم صاحب فصول رحمه الله: 339
- دخول عناوین دیگر در محلّ نزاع 342
- بحث در ارتباط با حرمت صغیره 345
- بحث در ارتباط با حرمت کبیره اولی 348
- نظریه بعض الأعاظم 350
- نظریه صاحب جواهر رحمه الله 352
- مقدّمه سوم: اشکال در مورد اسم زمان 355
- راه حلّ اوّل: راه حلّ مرحوم آخوند 357
- راه حلّ دوّم: راه حلّ آیت اللَّه بروجردی رحمه الله و آیت اللَّه خویی 362
- راه حلّ سوّم 367
- بررسی راه حلّ سوّم: 367
- مقدّمه چهارم مواد مشتقات عبارت از چیست؟ 369
- راه حلّ چهارم 369
- نظریه اوّل و دوم: نظریه بصریین و کوفیین 370
- اشکال بر کلام محقّقین از متأخرین 372
- نظریه سوم: نظریه محقّقین از متأخّرین 372
- کلام مشهور نحویین 377
- آیا فعل بر زمان دلالت میکند؟ 377
- اشکال مرحوم آخوند بر مشهور نحویین: 378
- آیا هیئات افعال دارای معنای اسمی است یا معنای حرفی؟ 380
- تحقیق در ارتباط با معنای هیئت 381
- معنای هیئت فعل ماضی 385
- فرق میان هیئت ماضی و هیئت مضارع 388
- تفاوت میان فعل و حرف 388
- کلام امام خمینی رحمه الله در ارتباط با تعدّد وضع در فعل ماضی لازم و فعل ماضی متعدّی 389
- مباحثی در ارتباط با فعل مضارع 390
- نظریه مرحوم نائینی 391
- بحث دوّم: آیا دلالت فعل مضارع بر حال و استقبال، به نحو اشتراک لفظی است یا به نحو اشتراک معنوی و یا احتمال دیگری در کار است؟ 392
- 1- نظریه مرحوم آخوند 392
- 3- نظریه مختار 393
- 2- نظریه امام خمینی رحمه الله 393
- مقدّمه پنجم: اختلاف مبادی مشتقات 394
- بررسی کلام مرحوم آخوند 396
- اشکال در اسم مکان و اسم آلت 399
- بررسی کلام آیتاللَّه خویی «دام ظلّه» 400
- کلام آیتاللَّه خویی «دام ظلّه» 400
- کلام بعضی از بزرگان 401
- حلّ اشکال در اسم آلت 403
- حل اشکال در اسم مکان 405
- کلام مرحوم نائینی در ارتباط با اسم مفعول 406
- پاسخ کلام مرحوم نائینی 406
- حلّ اشکال در مسأله تاجر 407
- مقدّمه ششم: تحقیق پیرامون معنای مشتق 408
- کلام مرحوم آخوند 408
- رجوع به اصل بحث 412
- اشکال در مورد مشتقاتی چون «معدوم» و «ممتنع» 413
- 1- راه حلّ محقّق اصفهانی رحمه الله 415
- 2- راه حلّ امام خمینی رحمه الله 416
- 3- راه حلّ دیگر 417
- کلام مرحوم آخوند 418
- مقدّمه هفتم رجوع به اصل در مسأله مشتق 418
- اشکالات کلام مرحوم آخوند 422
- اشاره 426
- اقوال در ارتباط با مشتق 426
- دو قول اصلی 430
- 1- نظریّه مرحوم آخوند 430
- 2- نظریّه وضع مشتق برای اعم 433
- ادلّه قائلین به وضع مشتق برای اعم 436
- دلیل اوّل: تبادر 437
- پاسخ دلیل دوّم: 437
- دلیل دوّم: مسأله اسم مفعول 437
- دلیل سوّم قائلین به وضع برای اعم 438
- جواب دلیل سوّم: 439
- دلیل چهارم: آیه شریفه (لا یَنالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ) 442
- تنبیه اوّل آیا معنای مشتق، بسیط است یا مرکّب؟ 446
- معنای بساطت و ترکیب چیست؟ 446
- تنبیهات بحث مشتق 446
- 1- نظریّه مرحوم آخوند 447
- 2- نظریّه آیتاللَّه خویی «دام ظلّه» 449
- بررسی نظریّه آیتاللَّه خویی «دام ظلّه» 452
- کلام آیتاللَّه خویی «دام ظلّه» 455
- کلام شارح مطالع 456
- کلام محقّق شریف رحمه الله در حاشیه شرح مطالع 457
- بررسی دلیل محقق شریف رحمه الله 462
- کلام مرحوم آخوند 467
- بررسی کلام مرحوم آخوند 469
- دلیل مرحوم آخوند بر بساطت معنای مشتق 476
- دلیل دیگر بر بساطت معنای مشتق: 478
- تحقیق در ارتباط با بساطت و ترکیب در معنای مشتق 479
- اشکالی بر کلام آیتاللَّه خویی «دام ظلّه» 483
- تنبیه دوّم: چه فرقی بین مشتق و مبدأ وجود دارد؟ 485
- تفسیر صاحب فصول رحمه الله از کلام فلاسفه 486
- اعتراض مرحوم آخوند به صاحب فصول رحمه الله و تفسیر ایشان از کلام فلاسفه 488
- اعتراض محقّق اصفهانی رحمه الله بر مرحوم آخوند و تفسیر ایشان از کلام فلاسفه 489
- نتیجه کلمات بزرگان در تفسیر کلام فلاسفه 492
- بررسی کلمات بزرگان در تفسیر کلام فلاسفه 494
- تنبیه سوّم: ملاک حمل در قضایای حملیّه چیست؟ 498
- بررسی کلام مرحوم آخوند 501
- کلام امام خمینی رحمه الله 508
- تنبیه چهارم و پنجم: مغایرت و اتحاد بین مبدأ و ذات 511
- 1- نظریّه مرحوم آخوند 512
- جهت اوّل (کیفیت تغایر بین ذات و مبدأ) 512
- 2- نظریّه صاحب فصول رحمه الله 513
- نظریّه اوّل: نظریّه اشاعره 514
- جهت دوّم (کیفیت وجود اتحاد بین ذات و مبدأ) 514
- بررسی نظریّه اشاعره 515
- بررسی نظریّه دوّم 515
- نظریّه دوّم 515
- نظریّه سوّم: نظریّه صاحب فصول رحمه الله 516
- پاسخ مرحوم آخوند به صاحب فصول رحمه الله 516
- پاسخ امام خمینی رحمه الله به مرحوم آخوند 517
- نظریّه چهارم: نظریّه مرحوم آخوند 518
- نظریّه پنجم: نظریّه امام خمینی رحمه الله و آیتاللَّه خویی «دام ظلّه» 519
- تنبیه ششم 521
- بررسی کلام امام خمینی رحمه الله و آیتاللَّه خویی «دام ظلّه» 521
نخواهد داشت و این تالی فاسدی است که در ارتباط با ثمره نزاع بین صحیحی و اعمی مطرح است.[64]
کلام مرحوم آخوند
مرحوم آخوند میفرماید: ما ثمره نزاع صحیحی و اعمی را به این صورت قبول نداریم و معتقدیم مسأله دوران امر بین اقل و اکثر ارتباطی مسئله مستقلی است و هیچگونه تابعیتی نسبت به مسئله صحیح و اعم ندارد. و هریک از صحیحی و اعمی- در این مسئله- از نظر دو قول آزادند میتوانند قائل به اصالة الاشتغال یا قائل به اصالة البراءة شوند.[65] بههمینجهت ما نیز مانند مشهور قائل به وضع برای صحیح هستیم و- همانند مشهور- در مسئله دوران امر بین اقل و اکثر ارتباطی قول به برائت را اختیار میکنیم. و این کشف میکند که مسئله اقل و اکثر ارتباطی هیچ ربطی به مسئله صحیح و اعم ندارد. در نتیجه، این ثمره که برای بحث صحیح و اعم ذکر شده است و گفتهاند:
«صحیحی باید قائل به اشتغال و اعمی باید قائل به برائت شود»، نمیتواند ثمره درستی باشد. تنها در یک مورد است که ما چارهای جز اصالة الاشتغال نداریم و آن در مورد شک در محصِّل است.[66] این بود کلام مرحوم آخوند در جواب از آن اشکال و در ارتباط با ثمره بحث صحیح و اعم که ما این دو را به هم ربط دادیم.