اصول فقه شیعه جلد 3 صفحه 181

سؤال: در بعضی از روایات، آمده است که «التفویضی یهود هذه الامّة»[145]، علّت آن چیست؟ جواب: قرآن کریم، نکته‌ای را در ارتباط با یهود بیان نموده که قول به تفویض هم تقریباً به همان برگشت می‌کند. خداوند متعال فرموده است: (و قالت الیهود ید اللّه مغلولة)[146]، یعنی دست خدا بسته است و قدرتی برای او نیست. و تفویضی هم مشابه این معنا را قائل است، زیرا او می‌گوید: خداوند متعال، عالَم را احداث کرد ولی در بقاء جهان، نیازی به خداوند نداریم و گویا او بی‌کار است و قدرتی در بقاء عالم ندارد. البته خداوند متعال در ادامه آیه فرموده است: (غلّت أیدیهم و لُعنوا بما قالوا بل یداه مبسوطتان ینفق کیف یشاء ...)[147]. سؤال: در بعضی از روایات آمده است: «الجبری مجوس هذه الامّة»،[148] علّت آن چیست؟ جواب: مجوسی‌ها معتقدند که به طور کلّی دو چیز در عالم، مؤثر است: یزدان و أهریمن. یعنی تمام اعمال خیر را مستقیماً مربوط به خداوند دانسته و همه اعمال شرّ را مستند به أهریمن می‌دانند. و جبریّه که انسانها را در اعمالشان مختار نمی‌دانند، گویا قائل به یک چنین مطلبی هستند.

آیا سعادت و شقاوت از ذاتیات انسان است؟

[کلام] مرحوم آخوند

اشاره

در اینجا و در جلد دوم کفایه- به مناسبتی که بحث طلب و اراده را مطرح کرده است- مطلب دیگری را هم بیان کرده که اصلًا با موازین، منطبق نیست. خلاصه کلام مرحوم آخوند این است که وقتی معصیتی از انسان سر می‌زند، ابتدا