اصول فقه شیعه جلد 3 صفحه 183

2- عن أبی عبد اللّه علیه السلام قال: الناس معادن کمعادن الذهب و الفضّة فمن کان له فی الجاهلیة أصل فله فی الإسلام أصل[151]. یعنی مردم به منزله معادن طلا و نقره‌اند یعنی طلا و نقره اصلی در آنان وجود دارد و به مرور زمان و به واسطه اعمال و افعال، ظاهر می‌شود، مانند معدنی که به مرور زمان، مایه‌های باطنی آن استخراج می‌شود. پس به نظر مرحوم آخوند، سعادت و شقاوت، از مسائل ذاتی است و سؤال از علّت هم در مورد آنها مفهومی ندارد. مرحوم آخوند در جلد دوم کفایه اضافه می‌کند: اگر کسی سؤال کند: روی مبنای شما (مرحوم آخوند) انزال کتب و ارسال رسل، چه فایده‌ای دارد؟ جواب خواهیم داد:

انزال کتب و ارسال رسل، نسبت به کسانی که دارای سعادت ذاتی هستند، عنوان تذکر دارد همان‌طور که قرآن می‌فرماید: (و ذکّر فإنّ الذکری تنفع المؤمنین)[152]. و برای کسانی که دارای شقاوت ذاتی می‌باشند، اتمام‌حجّت است. همان گونه که قرآن می‌فرماید:

(لیهلک من هلک عن بیّنة و یحیی من حیَّ عن بیّنة و إنّ اللّه لسمیع علیم)[153].