اصول فقه شیعه جلد 3 صفحه 192

سپس امام علیه السلام به او فرمود: زندگی تو بعد از قتل من، بسیار کوتاه است و نصیب کمی از گندم ری خواهی داشت.[161] پس نتیجه می‌گیریم که این مطلب، یک مسأله عقلائی است که وقتی جمعی معتقد شدند که در آینده، جنایتی از فردی تحقق پیدا می‌کند، از همین‌الان از او متنفر می‌شوند و آثار شقاوت را بر او مترتب می‌کنند. مسأله سعادت و شقاوت در بطن ام هم همین‌طور است. عمر سعد وقتی در بطن مادر بوده، به‌لحاظ اینکه در پایان، یک چنین جنایتی را مرتکب خواهد شد، دارای عنوان شقی است. پس در سعادت و شقاوت، مسأله ماهیت و لوازم ماهیت مطرح نیست و مؤیّد معنای مذکور، روایت زیر است: عن ابن ابی عمیر قال: سألت أبا الحسن موسی بن جعفر علیهما السلام عن معنی قول رسول اللَّه «الشقی من شقی فی بطن أُمّه و السعید من سعد فی بطن أُمّه» فقال: الشقی من علم اللَّه- و هو فی بطن أُمّه- أنّه سیعمل أعمال الأشقیاء و السعید من علم اللَّه- و هو فی بطن أُمّه- أنّه سیعمل أعمال السعداء.[162] یعنی شقی کسی است که هنگامی که در شکم مادر است، خداوند متعال می‌داند که او در آینده، به اختیار خود، عمل اشقیاء را انجام می‌دهد و سعید کسی است که هنگامی که در شکم مادر است، خداوند متعال می‌داند که او در آینده، به اختیار خود، عمل سعداء را انجام می‌دهد. بنابراین، سعادت و شقاوت در بطن أُمّ به‌لحاظ این است که فرد، در آینده، گرفتار عمل اشقیاء و سعداء می‌شود و سعادت و شقاوت، ارتباطی به ماهیت و لوازم ماهیت ندارد. اما روایت «الناس معادن ...» معنایش این است که در انسان‌ها مایه‌هایی وجود دارد، مانند معادن که ذخایری دارند و بعد هم استخراج می‌شوند. و معنای روایت