اصول فقه شیعه جلد 3 صفحه 213

فرقی که میان آن دو است رکود بر معنای حقیقی و عبور از آن می‌باشد. مؤیّد این روش در ما نحن فیه این است که هرچند مرحوم آخوند در اینجا استفهام انشائی و تمنّی و ترجّی انشائی درست کرده ولی ما گفتیم: «انشاء نمی‌تواند به امور واقعیّه تعلّق بگیرد» درحالی‌که استفهام و تمنّی و ترجّی، از واقعیاتند.

بحث دوم: آیا مفاد هیئت افْعَلْ، خصوص بعث و تحریک وجوبی است یا بر اعم از وجوب و استحباب[190] دلالت می‌کند؟

اشاره

قبل از ورود به بحث، تذکّر نکته‌ای را لازم می‌دانیم: در فرق بین وجوب و استحباب، وقتی از مادّه امر- یعنی أ، م، ر- بحث می‌کردیم به این نتیجه رسیدیم که اگرچه هریک از وجوب و استحباب، بسیط می‌باشند ولی بین آنها تفاوت وجود دارد و تفاوتشان به شدّت و ضعف است. امّا در آنجا چون هنوز وارد مباحث مربوط به طلب و اراده نشده بودیم و پیرامون مفاد هیئت افْعَلْ، بحثی نکرده بودیم و هنوز به این نتیجه نرسیده بودیم که هیئت افْعَلْ، ربطی به طلب ندارد، لذا در آنجا، وقتی می‌خواستیم فرق بین وجوب و استحباب را مطرح کنیم، طبق همان حرف مشهور، بر کلمه «طلب» تکیه کردیم و بحث می‌کردیم که آیا وجوب، طلبِ مرکّب است یا طلبِ بسیط؟ و ما که در آنجا مسأله شدّت و ضعف را اختیار کردیم، بنا بر همان پایه طلب بود. ولی اکنون که آن مراحل را گذرانده‌ایم، اگرچه اصل مسئله- یعنی اینکه فرق بین وجوب و استحباب، به شدت و ضعف است- به قوّت خودش باقی است ولی بحث این