اصول فقه شیعه جلد 3 صفحه 23

ما توضیح کلام امام خمینی رحمه الله را ضمن بحث از معنای اصطلاحی امر بیان خواهیم کرد ولی در اینجا می‌خواهیم ببینیم آیا نظر ایشان در ارتباط با معنای لغوی امر چیست؟ به نظر ما چیزی از عبارت ایشان در این زمینه استفاده نمی‌شود، زیرا اگر شما متبادر از امر در «أمر زیدٌ بکراً» را مورد بحث قرار دادید، یک شعبه از امر- یعنی امر اشتقاقی- را مورد بحث قرار داده و می‌گویید: «امرِ به معنای طلب، به‌معنای طلب نیست بلکه به معنای دیگری است که حدثی می‌باشد»، ما می‌گوییم: بحث ما در این است که امر غیر اشتقاقی به چه معناست و کیفیت ارتباط لفظ امر با معنای اشتقاقی و غیر اشتقاقی چگونه است؟ آیا به نحو اشتراک لفظی است؟ چنین چیزی از کلام امام خمینی رحمه الله استفاده نمی‌شود. آیا به نحو اشتراک معنوی است؟ این نیز از کلام ایشان استفاده نمی‌شود. خصوصاً بعد از اینکه ایشان هم اشتراک لفظی و هم اشتراک معنوی را مردود دانست. آیا مقصود ایشان این است که امر، دارای معنای غیر اشتقاقی نیست؟ پس «رأیت الیوم أمراً عجیباً» چیست؟ (وَ ما أمرُ فِرعَون بِرشید)[22] و امثال این‌ها چیست؟ آیا استعمال در همه این‌ها مجازی است؟ چنین چیزی مشکل است، زیرا بین معنای حدثی و غیر حدثی، همان‌طور که جامع ذاتی تصور نمی‌شود، ارتباط هم کمتر تصور می‌شود. خصوصاً که در کلام ایشان اشاره به چنین مطلبی نشده است بلکه ایشان پس از مردود دانستن اشتراک لفظی و اشتراک معنوی، مستقیماً به سراغ متبادر از امر در «أمر زیدٌ بکراً» رفته است. درحالی‌که بحث ما در این نیست که متبادر از امر در جمله «أمر زیدٌ بکراً» چیست؟ بلکه بحث ما در این است که امر چند معنا دارد؟ آیا واقعاً حقیقت در خصوص معنای حدثی است و معانی غیر حدثی به‌صورت مجاز است؟ اگر چنین باشد، نیاز به تصریح دارد و نفی اشتراک لفظی و معنوی و رفتن به سراغ معنای متبادر از امر در «أمر زیدٌ بکراً» نمی‌تواند