اصول فقه شیعه جلد 3 صفحه 231

اقامه می‌کند، می‌فرماید: ما وقتی موارد استعمال هیئت افْعَلْ را در کتاب و سنّت ملاحظه کردیم، به این نکته برخورد کردیم که هیئت افْعَلْ، آن‌قدر در استحباب استعمال شده است که در استحباب به صورت یک مجار مشهور- در مقابل وجوب- مطرح است[198] و در مجاز مشهور، دو قول وجود دارد: 1- مجاز مشهور- به جهت اتکائش به شهرت- بر حقیقت، رجحان دارد و در دوران بین این دو، باید بر معنای مجازی حمل کنیم. 2- مجاز مشهور، به این حدّ نمی‌رسد که رجحان بر حقیقت داشته باشد ولی به این حدّ می‌رسد که موجب توقّف انسان بشود. یعنی در دوران امر بین معنای حقیقی و مجاز مشهور، باید توقف کرد و لفظ، بر هیچ‌کدام حمل نمی‌شود. آیا این ادّعای صاحب معالم رحمه الله با انصرافی که قائل به انصراف ادّعا می‌کند، تعارض ندارد؟ مدّعی انصراف، ادّعای کثرت استعمال در وجوب می‌کند ولی صاحب معالم رحمه الله- با وجود اینکه خودش حقیقت در وجوب را از راه‌های دیگر استظهار کرده است- ادّعای کثرت استعمال در ندب می‌نماید، به‌طوری‌که مسأله ندب، به عنوان مجاز مشهور مطرح می‌شود. و نتیجه هر دو قول در مجاز مشهور این است که معنای حقیقی، تعیّن ندارد، بلکه یا باید حمل بر مجاز مشهور شود یا لااقل توقّف شود. اشکال مرحوم آخوند به صاحب معالم رحمه الله مرحوم آخوند در اشکال به این کلام صاحب معالم رحمه الله می‌فرماید: در مجاز مشهور، نکته‌ای دخالت دارد که گویا صاحب معالم رحمه الله از آن غفلت نموده است و آن نکته این است که کثرت استعمال لفظ در معنای مجازی در صورتی موجب تحقق مجاز مشهور می‌شود که همراه با قرینه منفصله باشد. اگر شما هزار بار «رأیت