اصول فقه شیعه جلد 3 صفحه 243

جمله خبریه در مقام انشاء

اشاره

در بسیاری از روایات ملاحظه می‌کنیم که جمله خبریّه در مقام بیان حکم وارد شده است. و حکم- چه وجوبی باشد یا استحبابی یا تحریمی یا کراهتی- از مقوله انشاء است. مثلًا در صحیحه ثانیه زراره، در باب استصحاب، که زراره، سؤالاتی از امام علیه السلام می‌پرسد، امام علیه السلام در جواب او حکم را به صورت صیغه مضارع بیان می‌فرماید. گاهی می‌فرماید: (تعید الصلاة) و نمی‌فرماید: «أعِد الصلاة»، گاهی می‌فرماید: (تغسله و لا تعید الصلاة)[207]. جمله خبریّه‌ای که در مقام انشاء است، معمولًا به صورت فعل مضارع مطرح می‌شود. گاهی هم به صورت فعل ماضی و همراه با شرط ذکر می‌شود، مثلًا می‌فرماید: (إن کان زاد فی صلاته فأعاد الصلاة)[208]. ولی این قسم خیلی نادر است، امّا استعمال فعل مضارع بسیار است. قبل از ورود به بحث، تذکر این نکته را لازم می‌دانیم که بدون تردید، جمل