اصول فقه شیعه جلد 3 صفحه 244

خبریّه‌ای که در مقام بیان حکم است، غیر از جمل خبریّه معروف است. جمل خبریّه معروف در مقام اخبار می‌باشند. متکلّم می‌خواهد واقعیتی را که عالم به آن است در اختیار مخاطبی که نسبت به آن ناآگاه است قرار دهد. ولی در ما نحن فیه وقتی امام علیه السلام می‌فرماید: «یعید صلاته» بدون تردید در این مقام نیست که بخواهد مخاطب را از واقعیتی که در آینده اتفاق می‌افتد، آگاه کند. خیر، مفاد این‌گونه جملات، بدون شک، عبارت از بیان حکم است و این مسئله، مفروغ عنه است.

موضوع بحث‌

بحث در این است که آیا همان گونه که هیئت افْعَلْ، ظهور در وجوب دارد، این‌گونه جملات نیز ظهور در وجوب دارند یا نه؟ و اگر ظهور در وجوب دارند، آیا منشأ این ظهور چیست؟

نظریه مرحوم آخوند

اشاره

مرحوم آخوند می‌فرماید: جملات خبریّه‌ای که در مقام بیان حکم می‌باشند، نه تنها ظهور در وجوب دارند بلکه ظهورشان در وجوب، قوی‌تر از ظهور هیئت افْعَلْ در وجوب است. ایشان برای اثبات مدّعای خود می‌فرماید: جمله خبریّه‌ای که در مقام انشاء حکم است، در همان معنایی استعمال شده است که سایر جملات خبریّه استعمال شده‌اند. معنایی که بین هر دو مشترک است عبارت از «ثبوت نسبت در واقع»- در جمله موجبه- و «عدم ثبوت نسبت در واقع»- در جمله سالبه- است. در جمله فعلیه می‌خواهیم نسبتی را بین فعل و فاعل اثبات کنیم[209]. این