اصول فقه شیعه جلد 3 صفحه 248

منی نجس شد و من جای آن را علامت‌گذاری کردم تا برای نماز، تطهیر کنم ولی موقع نماز فراموش کردم و با آن نماز خواندم و سپس به یادم آمد، این چه حکمی دارد؟ امام علیه السلام می‌فرماید: نمازت را اعاده کن و لباس را هم تطهیر کن. بدون شک این جمله «تعید الصلاة و تغسله» مثل سایر جملات خبریه نیست بلکه در مقام انشاء حکم است ولی امر آن دایر بین وجوب و استحباب و قدر مشترک بین وجوب و استحباب است. مرحوم آخوند می‌فرماید: امام علیه السلام وقتی جمله «تعید الصلاة و تغسله» را فرموده، بدون شک در مقام بیان حکم بوده و می‌خواسته سؤال زراره را جواب بدهد. آیا می‌توان احتمال داد که زراره از امام علیه السلام سؤالی پرسیده و سپس با جوابی اجمالی و دست خالی از محضر آن حضرت بیرون رفته باشد؟ زراره، خودش اجمال حکم را می‌دانست و آنچه برایش مطرح بود تفصیل حکم بود. زراره هیچ احتمال نمی‌داد که اعاده نماز، حرام یا مکروه باشد. بلکه وقتی سؤال می‌کند می‌خواهد به وجوب اعاده یا عدم وجوب آن پی ببرد. اگر یکی از عوام چنین سؤالی را از ما بپرسد بدون تردید می‌خواهد وجوب اعاده یا عدم وجوب آن را سؤال کند نه مشروعیت یا عدم مشروعیت آن را. حال وقتی امام علیه السلام به او فرمود: «تعید الصلاة» نمی‌توان گفت: «آن حضرت در مقام بیان حکم نبوده است» زیرا زراره از این جمله جواب خود را استفاده کرده است، چون زراره پس از شنیدن این جواب از امام علیه السلام سؤالات دیگری را مطرح می‌کند. بدون شک، امام علیه السلام در مقام بیان حکم بوده و قرینه بر تعیین و قدر متیقن در مقام تخاطب هم در کار نبوده است. پس یا مراد امام علیه السلام خصوص وجوب بوده و یا خصوص استحباب. و در اینجا مؤیّدی داریم که مراد امام علیه السلام خصوص وجوب بوده است. آن مؤیّد این است که امام علیه السلام خبر می‌دهد که اعاده در آینده تحقق پیدا خواهد کرد. این تعبیر اقتضا می‌کند که زراره از جمله «تعید الصلاة»- با توجه به اینکه اجمال و ابهامی در آن وجود ندارد- خصوص وجوب را استفاده می‌کند، زیرا در رابطه با مستحب، مناسبتی ندارد که انسان خبر از