اصول فقه شیعه جلد 3 صفحه 254

مشاهده می‌کنم. یعنی من به‌هیچ‌وجه راضی نیستم به اینکه صفحه وجود را خالی از این اعاده ببینم.[216]

کلام امام خمینی رحمه الله‌

از کلام امام بزرگوار رحمه الله استفاده می‌شود که این‌گونه تعبیرات، معمولًا در مقام تشویق به‌کارمی‌روند. یعنی ضمن اینکه بعث و تحریک است تشویق خاصّی هم می‌باشد، مثل اینکه انسان در مورد فرزندش تعبیر می‌کند: «فرزند من قرآن می‌خواند»، اگر این تعبیر در مقام اخبار و حکایت باشد، از بحث ما خارج است و اگر می‌خواهد با این تعبیر بگوید: «فرزند من آن‌قدر تکامل پیدا کرده و با مزایای قرائت قرآن آشنا شده که قرآن می‌خواند». یعنی می‌خواهد ضمن اینکه او را الزام به قرآن خواندن می‌کند، تشویق هم بنماید. گویا می‌خواهد بگوید: فرزند من، نیاز به گفتن من ندارد، او در ارتباط با قرائت قرآن آن‌قدر کامل شده که لازمه کمالش، عبارت از قرائت قرآن است. در تعبیرات خود ما هم گاهی این‌طور است. انسان گاهی برای تشویق فرزندش به درس خواندن، به او مستقیماً نمی‌گوید: «درس بخوان»، بلکه می‌گوید:

«فرزند من درس می‌خواند» یعنی او آن‌قدر آگاهی دارد که ضرورت درس خواندن را دریافته است[217]. در اینجا احتمال دیگری به ذهن می‌رسد که نیاز به تتبّع دارد و آن این است که جمله خبریّه در مقام انشاء، وقتی به‌کارمی‌رود که سؤال‌کننده با اساس حکم آشنایی دارد و ضوابط و اصول را می‌داند به‌طوری که اگر خودش دقّت بیشتری کرده و تمام ابعاد و جوانب را بررسی می‌کرد، حکم را متوجّه می‌شد ولی عدم دقّت و عدم بررسی ابعاد مسئله، سبب شده که جواب سؤال برای او مجهول بماند و ناچار شود از امام علیه السلام