اصول فقه شیعه جلد 3 صفحه 259

حاکم بر مسلمانان هستند، صادر می‌شود، مثل اوامر حضرت پیامبر صلی الله علیه و آله و امیر المؤمنین علیه السلام در رابطه با جهاد، و یا مثل قاعده «لا ضرر» که در داستان سمرة بن جندب وارد شده است، بنا بر مسلک امام خمینی رحمه الله که جمله «لا ضرر و لا ضرار فی الإسلام» را حکم حکومتی رسول خدا صلی الله علیه و آله می‌داند و معتقد است: این حکم در رابطه با مقام ولایت رسول خدا صلی الله علیه و آله است نه در رابطه با مقام نبوت و رسالت آن حضرت[224]. داستان از این قرار است که سمرة بن جندب درخت خرمایی داشت که در بوستان شخصی انصاری واقع شده بود و منزل انصاری مجاور درب ورودی بوستان بود.

به‌طوری که هرگاه سمره می‌خواست به درخت خرمای خود سرکشی کند از خانه انصاری عبور می‌کرد ولی هیچ‌گاه از شخص انصاری اجازه نمی‌گرفت. انصاری از سمره خواست که برای ورود خود، اجازه بگیرد ولی سمره، درخواست او را نپذیرفت. انصاری نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله آمد و از سمره شکایت کرد. حضرت پیامبر صلی الله علیه و آله شخصی را به دنبال سمره فرستاد و جریان شکایت انصاری را به او خبر داده و فرمود: «هرگاه خواستی داخل بوستان شوی اجازه بگیر»، ولی سمره قبول نکرد. حضرت به او فرمود: «پس درخت خود را بفروش». سمره، حاضر نشد درخت را به هیچ قیمتی بفروشد و حتی حاضر نشد آن درخت را با درختی در بهشت معاوضه کند. در اینجا حضرت به انصاری فرمود: «اذهب فاقلعها وارم بها إلیه فإنّه لا ضرر و لا ضرار».[225] بر اساس این مبنا جمله «اذهب فاقلعها وارم بها إلیه» امر مولوی رسول خدا صلی الله علیه و آله می‌باشد زیرا از مقام ولایت آن حضرت صادر شده است. قسم دوم: اوامری است که از ائمه علیهم السلام در ارتباط با بیان احکام صادر شده است، خواه به‌صورت هیئت افْعَلْ بوده یا به‌صورت جمله خبریّه باشد. ما باید این دسته از اوامر را مورد بررسی و تحلیل قرار دهیم: