اصول فقه شیعه جلد 3 صفحه 27

کلام حضرت امام خمینی رحمه الله‌

ایشان- همانند مرحوم آخوند- معنای اصطلاحی را قبول دارد ولی می‌فرماید:

«ظاهراً معنای اصطلاحی امر همان معنای لغوی آن است». در حالی که مرحوم آخوند عقیده داشت معنای اصطلاحی امر، غیر از معنای لغوی آن است. باید توجه داشت که کلام مرحوم امام خمینی در ارتباط با معنای اصطلاحی، همان کلام مرحوم آخوند است زیرا معنایی که مرحوم آخوند به‌عنوان معنای اصطلاحی امر مطرح کرد، حضرت امام خمینی رحمه الله همان معنا را به‌عنوان معنای لغوی امر نیز دانسته است. ولی تعبیرات این دو بزرگوار مختلف است. مرحوم آخوند از معنای اصطلاحی به «قول مخصوص» تعبیر کرد و مقصود ایشان از «قول مخصوص»، عبارت از «هیئت افْعَلْ و مشابه آن» بود ولی امام خمینی رحمه الله می‌فرماید: هیئات مختلفی که در مقام اراده معنای حقیقی خودش به‌کارمی‌رود[26] و مشابهات هیئت افعل- در ثلاثی و رباعی، مجرّد و مزید فیه- دارای معنایی حرفی می‌باشند. و ما در مورد معانی حرفیه گفتیم: معانی حرفیه بر دو قسمند: اخطاری- مثل مِنْ و إلی- و ایجادی- مثل حرف ندا و حرف قسم-. حروف ندا و قسم از چیزی خبر نمی‌دهند، چیزی را به ذهن خطور نمی‌دهند بلکه برای ایجاد ندا و قسم وضع شده‌اند. هیئت افْعَلْ هم- با توجه به اینکه انشاء طلب و ایجاد طلب است- دارای معنای حرفی ایجادی است ولی ما این معانی حرفیه ایجادیه را زیر پوشش معنایی اسمی قرار می‌دهیم. و آن پوششی که می‌تواند به‌عنوان یک معنای اسمی همه این معانی ایجادیه و هیئات را شامل شود، خود هیئت افعل و مشابه آن می‌باشد. شما همان‌طور که از شنیدن غلام زید، یک معنای اسمی اضافی را درک می‌کنید، از شنیدن عنوان «هیئت افعل» هم همین معنا را درک می‌کنید. به‌عبارت روشن‌تر: مفهوم کلمه «هیئت» یک