اصول فقه شیعه جلد 3 صفحه 278

کلام مرحوم شیخ انصاری و شاگردان ایشان به‌معنای «قصد الأمر»- که معنای شایع قصد قربت است- می‌باشد. یعنی انسان نماز را به داعی اینکه امر به آن تعلّق گرفته است انجام دهد. و به اصطلاح دیگر اصولی، نماز را به «قصد امتثال امر» انجام دهد. شیخ انصاری رحمه الله می‌فرماید: چگونه می‌توانیم تا وقتی امری نیامده و تکلیفی به صلاة تعلّق نگرفته، بگوییم: «صلاة مقید به داعی امر»؟ امری نیست که «صلاة مقیّد به داعی امر» را درست کنیم. ابتدا باید امر بیاید تا بعد از آن بتوان صلاة را مقیّد به داعی امر کرد. همان‌طور که تا وقتی امر نباشد، عنوان مأمور به و عنوان واجب و مستحب تحقق ندارد. مرحوم شیخ انصاری می‌فرماید: قیود قسم اوّل، داخل در دایره مأمور به است ولی قیود قسم دوم نمی‌تواند داخل در دایره مأمور به باشد.[246] ایشان به همین اندازه اکتفا کرده است ولی شاگردان ایشان- از جمله مرحوم آخوند- در مقام اقامه برهان و استدلال وارد شده و ادلّه متعدّدی را ذکر کرده‌اند.

معانی قصد قربت‌

معانی متعددی برای قصد قربت ذکر شده است: 1- داعی امر: معنای معروف قصد قربت عبارت از این است که انسان مأمور به را به داعی امر انجام دهد. یعنی اگر از او سؤال کنند: چرا این مأمور به را انجام می‌دهی؟

بگوید: به خاطر اینکه امر به آن تعلّق گرفته است. قصد قربت در کلمات فقهاء معمولًا به این معنا می‌آید. 2- داعی محبوبیت: یعنی انسان مأمور به را به داعی اینکه این عمل نزد مولا محبوبیت دارد، انجام دهد. 3- داعی مصلحت ملزمه: یعنی انسان مأمور به را به داعی مصلحت ملزمه‌ای