اصول فقه شیعه جلد 3 صفحه 30

نقشی ندارد بلکه ما بر همین عنوان «القول المخصوص» تکیه کرده و اشکال را جواب می‌دهیم و روی همین عنوان، معنای اشتقاقی درست می‌کنیم. محقق اصفهانی رحمه الله می‌فرماید: ما به این مستشکل که می‌گوید: «هیئت افْعَلْ دارای معنای اشتقاقی نیست» می‌گوییم: منظور شما از این حرف چیست؟ دو احتمال وجود دارد که هر دو احتمال دارای جواب است، در نتیجه، اساسی برای اشکال باقی نمی‌ماند: احتمال اوّل: کسی که می‌گوید: «هیئت افْعَلْ یا القول المخصوص دارای معنای اشتقاقی نیست» هدفش این باشد که «القول المخصوص» معنایی ندارد که بخواهد حدثی باشد. به‌عبارت دیگر: اشتقاقی و غیر اشتقاقی بودن، از شئون معناست، و اگر جایی معنایی وجود نداشته باشد و سالبه به انتفاء موضوع باشد، چگونه می‌توانیم اشتقاقی بودن و غیر اشتقاقی بودن را مطرح کنیم. و در اینجا امر برای قول مخصوص وضع شده، برای هیئت افعل و مشابه آن وضع شده و معنای امر، در حقیقت، از مقوله لفظ است و اگر از مقوله لفظ شد، معنایی برای آن نخواهد بود، در نتیجه اشتقاقی بودن در مورد آن تصوّر نمی‌شود. محقق اصفهانی رحمه الله می‌گوید: اگر مستشکل بخواهد چنین چیزی بگوید، جوابش روشن است، زیرا کلمه امر- به حسب معنای اصطلاحی- اگرچه عبارت از قول مخصوص است ولی در ارتباط با داشتن و نداشتن معنا، مقامش پائین‌تر از خود کلمه لفظ و قول و کلام نیست. و ما وقتی این‌گونه کلمات را ملاحظه کنیم می‌بینیم برای آنها معنا وجود دارد، خود کلمه لفظ، هم دارای لفظ و هم دارای معناست. شما وقتی به کتاب لغت مراجعه کنید می‌بینید برای کلمه «لفظ» هم معنا ذکر کرده‌اند. و ما در توضیح کلام محقق اصفهانی رحمه الله می‌گوییم: شما وقتی قضیّه «زیدٌ لفظٌ» را تشکیل می‌دادید، چه چیزی را بر «زید» حمل