اصول فقه شیعه جلد 3 صفحه 4

به‌معنای حادثه است. 7- غرض: مثل اینکه شما به منزل دوستتان می‌روید و می‌گویید: «جئتک لأمرٍ کذا» یعنی «جئتک لغرضِ کذا».

کلام مرحوم آخوند

مرحوم آخوند ابتدا در مورد معنای هفتم «امر» می‌فرماید: در اینجا اشتباهی در کار است زیرا کسی که می‌خواهد بگوید «امر» به‌معنای غرض است، قاعدتاً می‌خواهد بگوید: ما می‌توانیم «امر» را برداشته و به‌جای آن کلمه «غرض» را بگذاریم، همان‌طور که در معانی گذشته به این صورت عمل می‌شد.

درحالی‌که مسئله، این‌گونه نیست، زیرا ما معنای «غرض» را از لام استفاده می‌کنیم. اگر از ما در مورد معنای لام سؤال کنند می‌گوییم: «این لام، لام غایت است». لام غایت، غرض و هدف را افاده می‌دهد. بنابراین غرض، از لام غایت استفاده می‌شود. و مجرور لام- یعنی امر- یکی از مصادیق غرض است، مثلًا اگر غرض این باشد که شما از دوست خودتان پولی قرض کنید، قرض کردن این پول، مجرور لام است و کلمه «امر» به‌معنای پول قرض کردن است. البته نه اینکه «امر» به‌معنای پول قرض کردن باشد بلکه «امر» به‌معنای «شی‌ء» است و با انضمام کلمه «لام» فهمیده می‌شود که این «شی‌ء»، متعلّق غرض قرار گرفته است. و شی‌ء متعلّق غرض، همان پول قرض کردن است. در نتیجه، غرض، از لام استفاده می‌شود و ارتباطی به امر ندارد و غرض این است که شما از رفیقتان پول قرض کنید، پس پول قرض کردن به‌عنوان مصداق غرض مطرح است. و به تعبیر مرحوم آخوند در اینجا اشتباه مفهوم به مصداق پیش آمده است. یعنی چون در اینجا دیده‌اند «امر» به‌عنوان مصداق غرض مطرح است، این مصداق را با مفهوم اشتباه کرده‌اند و خیال کرده‌اند در اینجا مفهوم «الغرض»- به‌جای مصداق- مطرح است.