اصول فقه شیعه جلد 3 صفحه 402

اطلاق صیغه امر و وجوب نفسی، تعیینی و عینی‌

اشاره

در ارتباط با اطلاق صیغه امر و وجوب نفسی، تعیینی و عینی از سه جهت بحث می‌شود:

جهت اوّل: دوران امر بین وجوب نفسی و وجوب غیری‌

بحث در این است که اگر وجوب چیزی مسلّم باشد ولی امر دائر باشد بین اینکه وجوب نفسی باشد یا وجوب غیری و مقدّمی باشد، آیا راهی برای تعیین یکی از این دو وجود دارد؟ مرحوم آخوند می‌فرماید: بلی، یک راه وجود دارد و آن اطلاق صیغه است. توضیح: واجب نفسی همان واجبی است که مقیّد به قیدی نیست و متوقّف بر وجوب شی‌ء دیگر نیست. پس واجب نفسی یعنی وجوب مطلق، امّا واجب غیری واجبی است که قیدی به همراه آن می‌باشد. در ارتباط با وجوب وضو، ما نمی‌توانیم به طور مطلق بگوییم: «وضو واجب است» بلکه باید بگوییم: «الوضوء واجب إذا وجبت الصلاة» یعنی وقتی ذی المقدّمه، واجب شد، مقدّمه هم به عنوان وجوب غیری، واجب می‌شود و الّا اگر مثلًا وقت نماز مغرب فرا نرسیده است ما نمی‌توانیم بگوییم: «وضو