اصول فقه شیعه جلد 3 صفحه 420

اباحه است. در اینجا ما باید ابتدا توضیحی در ارتباط با کلام مشهور ذکر کرده و پس از آن به نقد و بررسی کلام آنان بپردازیم: ما این مسئله را بارها گفته‌ایم که مسأله ظهور، اعم از حقیقت است. اصالة الظهور که یک اصل معتبر عقلایی است، اعم از اصالة الحقیقة است و هم در استعمالات حقیقی جریان دارد و هم در استعمالات مجازی محفوف به قرینه. در استعمالات حقیقی، ظهور به جای خودش محفوظ است. اگر گفتید: رأیت رجلًا شجاعاً و همان معنای حقیقی خودش را اراده کردید، جمله مذکور، ظاهر در معنای حقیقی خودش می‌باشد. امّا اگر استعمال به صورت استعاره و مجاز باشد و مثلًا شما گفتید: رأیت أسداً یرمی، اینجا هم أصالة الظهور، محفوظ است، زیرا کلمه اسد، اگرچه به تنهایی ظهور در معنای حقیقی خودش دارد ولی وقتی محفوف به قرینه «یرمی» شد، با توجه به اینکه «یرمی» اظهر از ظهور اسد در معنای حقیقی خودش می‌باشد، مجموع «أسداً یرمی» ظهور در معنای استعاره‌ای و مجازی پیدا می‌کند.

بنابراین حمل «رأیت أسداً یرمی» بر معنای مجازی و استعاره‌ای، مستند به همان أصالة الظهور است و ما نیامده‌ایم بر خلاف ظهور، کاری انجام دهیم. بنابراین مسأله اصالة الظهور، اعمّ از اصالة الحقیقة است. و به عبارت دیگر: اصالة الحقیقة، شعبه‌ای از اصالة الظهور است. در جایی که لفظ را بگویند و قرینه مجاز همراه آن نباشد، أصالة الحقیقة، به عنوان شعبه‌ای از أصالة الظهور مطرح است. و به تعبیر دیگر، أصالة الحقیقه یک اصل مستقل نیست و آنچه استقلال دارد، أصالة الظهور است که هم در استعمالات حقیقی و هم در استعمالات مجازی محفوف به قرینه وجود دارد. حال ببینیم آیا مشهور که می‌گویند: «هیئت افعل اگر بعد از نهی یا بعد از توهّم نهی واقع شد، ظهور در اباحه دارد و در غیر این دو صورت، ظهور در وجوب دارد» این ظهور در اباحه را به چه کیفیتی مطرح می‌کنند؟ آیا ظهور در اباحه، از سنخ همان