اصول فقه شیعه جلد 3 صفحه 49

دلیل سوم: آیه شریفه (ما مَنَعَکَ أَلَّا تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُکَ)[46]

خداوند متعال، به ابلیس می‌فرماید: هنگامی که من به تو امر کردم، چه چیز باعث شد که تو مخالفت امر کنی؟ توبیخ در این آیه شریفه، دلیل بر این است که مراد از (أمرتک)، امر وجوبی است، زیرا امر استحبابی، توبیخ ندارد. علاوه بر این، جمله (إذ أمَرْتُکَ) اشاره به آیه شریفه (و إذ قُلنا لِلملائکَة اسجُدوا لآدَم فَسَجدوا إلّا إبلیسَ ...)[47] است و (اسْجُدُوا) هیئت افْعَلْ است و بر وجوب دلالت دارد. بنابراین تردیدی نیست که (أمرتک) در آیه شریفه ظهور در امر وجوبی دارد.[48] بررسی دلیل سوم: دو اشکالی که در ارتباط با استدلال به آیه (فَلیحذر الّذین یخالِفونَ عَن أمره) ذکر کردیم در اینجا نیز مطرح است زیرا: اوّلًا: غایت مفاد این آیه این است که امر خداوند، دلالت بر وجوب می‌کند. ممکن است امر خداوند دارای یک چنین خصوصیتی باشد، درحالی‌که بحث ما در مطلق امر است، چه امر خداوند و چه امر غیر خداوند. ثانیاً: اشکالی که مرحوم عراقی در مورد آیه قبل مطرح کرد در اینجا نیز جریان دارد. خلاصه اشکال این است که در این آیه، مراد خداوند برای ما روشن است و همان گونه که گفتیم امر در (إذ أمرتک) امر وجوبی است و امر استحبابی از مدلول آیه خارج است ولی آیا خروج آن به نحو تخصیص است یا به نحو تخصّص؟ راهی برای استکشاف آن نداریم، زیرا اصالة العموم، در موارد شک در مراد به‌کارمی‌رود و ما در مراد خداوند تردیدی نداریم.