اصول فقه شیعه جلد 3 صفحه 5

سپس مرحوم آخوند دایره اشکال را توسعه داده می‌فرماید: نه تنها در اینجا به این صورت است بلکه در قسمتی از معانی گذشته نیز مطلب همین‌طور است. مثلًا در مثال «شغلنی أمر کذا» که گفته‌اند: امر به‌معنای «شأن» استعمال شده است، «امر» به‌طور مستقیم به‌جای مفهوم «شأن» ننشسته است بلکه «امر» در معنای «شی‌ء» استعمال شده ولی این «شی‌ء»- به قرینه «شغلنی»- مصداق برای «شأن» است، مصداق برای آن «حالت و خصوصیت شأنیت» است. پس مستعمل فیه «امر» عبارت از «شی‌ء» است نه «شأن». لذا در این مورد هم اشتباه مفهوم به مصداق مطرح است. مرحوم آخوند می‌فرماید: در مورد حادثه نیز همین‌طور است. شما وقتی به دوست خود می‌گویید: «می‌دانی امروز چه امری اتفاق افتاد؟» در اینجا کلمه «امر» به‌معنای «حادثه» نیست. «امر» در این عبارت نیز به‌معنای «شی‌ء» است ولی تعبیر «می‌دانی امروز چه امری اتفاق افتاد؟» قرینه بر این است که این «شی‌ء» مصداق برای «حادثه» است. و نفس کلمه «امر» در معنای حادثه استعمال نشده است. همان‌طور که اگر «امر» را برداشته و به‌جای آن خود «شی‌ء» را بگذارید و بگویید: «می‌دانی امروز چه چیزی اتفاق افتاد؟» کلمه «چیز» در معنای خودش به‌کاررفته‌است است ولی یک چنین تعبیراتی قرینه بر این است که کلمه «چیز» مصداق برای «حادثه» است. و تعبیراتی چون اتّفاق و امروز و ... قرینه بر این معناست. مرحوم آخوند این مطلب را در مورد فعل عجیب نیز مطرح کرده است. ایشان در پایان نتیجه می‌گیرد که «امر»، حقیقت در دو معناست: یکی عبارت از طلب فی‌الجمله[7] است که آن معنای اشتقاقی است و دیگری عبارت از شی‌ء است که معنای غیر اشتقاقی است.[8] صاحب فصول رحمه الله نیز معتقد است «امر» دارای دو معناست: یکی طلب و