اصول فقه شیعه جلد 3 صفحه 56

بررسی دلیل ششم: به‌نظر می‌رسد کلام آیت اللَّه خویی «دام ظلّه» دارای اشکال است و آنچه ایشان به‌عنوان کبرای کلّیه مطرح کرد- که خواست مولا نیاز به پاسخ دارد- قابل قبول نیست، زیرا برای مولا دو جور خواست تصور می‌شود: اگر خواست مولا، لزومی باشد، بر عبد لازم است که آن را بدون جواب نگذارد. ولی اگر خواست مولا غیر الزامی بود، لازم نیست عبد به آن پاسخ مثبت دهد. نتیجه بحث به‌نظر می‌رسد بهترین راه برای استفاده وجوب از امر، همان تبادر است که در کلام مرحوم آخوند مطرح گردید.

حقیقت و ماهیت وجوب و استحباب‌

اشاره

در اینجا که مسأله وجوب و استحباب مطرح گردید لازم می‌دانیم پیرامون ماهیت وجوب و استحباب، بحثی داشته باشیم. این بحث، هم برای مبحث فعلی ما و هم برای مباحثی که در آینده در ارتباط با صیغه افْعَلْ، و در ارتباط با کلّی قسم ثالث (در استصحاب) و ... مطرح می‌شود، بحث مفیدی خواهد بود.

مقدّمه بحث:

آن‌طور که از کلام فلاسفه استفاده می‌شود، تمایزی که بین دو شی‌ء وجود دارد بر سه نوع است: نوع اوّل (تمایز به تمام ذات): است. تمامِ ذات، عبارت از جنس و فصل است و اگر دو شی‌ء، هم در جنس و هم در فصل با هم اختلاف داشته باشند و هیچ وجه