ایضاح الکفایه: درسهای متن کفایه الاصول حضرت آیه الله فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 148

و ذلک لأن التعبد بطریق غیر عملی إنما هو بجعل حجیته، و الحجیه المجعوله غیر مستتبعه لإنشاء أحکام تکلیفیه بحسب ما أدی إلیه الطریق، بل إنما تکون موجبه لتنجز التکلیف به إذا أصاب، و صحه الاعتذار به إذا أخطأ، و لکون مخالفته و موافقته تجریا و انقیادا مع عدم إصابته، کما هو شأن الحجه الغیر المجعوله، فلا یلزم اجتماع حکمین مثلین أو ضدین، و لا طلب الضدین و لا اجتماع المفسده و المصلحه و لا الکراهه و الإراده، کما لا یخفی [1].

جواب تفصیلی از اشکال اوّل و دوّم

[1]- ایشان می فرمایند ما یک تجزیه و تحلیل بکنیم و ببینیم شارعی که ما را متعبّد به اماره ظنّیه (مثل خبر واحد) می کند او با خبر واحدی که افاده یقین نمی نماید چگونه رفتار می کند.

شارع به خبر واحدی که در ذاتش اقتضاء حجّیّت وجود ندارد حجّیّت می بخشد و آن را معتبر قرار می دهد پس اکنون که معنی تعبّد به خبر واحد، جعل حجّیّت شد ببینیم معنای حجّیّت چیست.

قبلا بگوئیم که تقریبا اساس بحث مرحوم آقای آخوند بر پایه یک تشبیه است به این ترتیب که: معنای حجّیّت خبر واحد با معنای حجّیّت قطع مثل هم هستند و هیچ گونه تفاوتی ندارند.

معنای حجّیّت در جمله خبر الواحد حجه با معنای حجّیّت در القطع حجّه هیچ گونه تفاوتی ندارد البتّه قبلا گفتیم که حجّیّت قطع ذاتی می باشد امّا حجّیّت امارات ظنّیه و خبر واحد به دست شارع است اکنون ما معنای جمله القطع حجّه را برای شما تشریح می کنیم.

حجّیّت تقریبا دارای چهار اثر و خاصیّت است که توضیح می دهیم امّا اینکه این چهار مطلب عین حجّیّت هستند یا احکام حجّیّت هستند مسئله مهمّی نیست.

1- مسئله منجّزیّت: یعنی اگر قطع و یقین شما مطابق با واقع بود، واقعا، آن واقع گریبان شما را می گیرد یعنی اگر شما قاطع به وجوب نماز جمعه شدید و حکم الهی نماز