ایضاح الکفایه: درسهای متن کفایه الاصول حضرت آیه الله فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 172

ثالثها: إن الأصل فیما لا یعلم اعتباره بالخصوص شرعا و لا یحرز التعبد به واقعا، عدم حجیته جزما، بمعنی عدم ترتب الآثار المرغوبه من الحجه علیه قطعا، فإنها لا تکاد تترتب إلا علی ما اتّصف بالحجیه فعلا، و لا یکاد یکون الاتصاف بها، إلا إذا أحرز التعبد به و جعله طریقا متبعا؛ ضروره أنه بدونه لا یصح المؤاخذه علی مخالفه التکلیف بمجرد إصابته، و لا یکون عذرا لدی مخالفته مع عدمها، و لا یکون مخالفته تجریا، و لا یکون موافقته بما هی موافقته انقیادا، و إن کانت بما هی محتمله لموافقه الواقع کذلک إذا وقعت برجاء إصابته، فمع الشک فی التعبد به یقطع بعدم حجیته و عدم ترتیب شی ء من الآثار علیه، للقطع بانتفاء الموضوع معه، و لعمری هذا واضح لا یحتاج إلی مزید بیان أو إقامه برهان [1].

اصل اوّلی در امارات حجّیّت است یا عدم حجّیّت؟

اشاره

[1]- قبلا ثابت کردیم هر اماره ای دارای امکان حجّیّت است یعنی نسبتش به حجّیّت و عدم حجّیّت مساوی است و شارع یا عقل می تواند بعضی از امارات را در بعضی از موارد، حجّیّت ببخشد.

اگر به اماره ای برخورد کردیم و شک در حجّیّت آن نمودیم، آیا اصل و قاعده ای وجود دارد که دلالت بر حجّیّت یا عدم حجّیّت آن بکند؟

ایشان می فرمایند اگر شک در حجّیّت یک اماره ای داشته باشیم قطعا آثار حجّیّت برآن اماره مترتّب نمی شود.

اکنون آثار حجّیّت را نام می بریم اگرچه سابقا در کتاب القطع هم بنحو مشروح بیان کرده ایم که حجّیّت دارای 4 اثر است:

1- منجّزیّت، 2- معذّریت، 3- مسئله انقیاد، 4- مسئله تجرّی.

مصنّف می فرمایند اگر شما شک در حجّیّت یک حجتی بکنید یقینا آثار حجّیّت بار نمی شود که شاید در بدو امر یک تناقضی به ذهن انسان بیاید.