ایضاح الکفایه: درسهای متن کفایه الاصول حضرت آیه الله فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 340

أولها: إنه یعلم إجمالا بثبوت تکالیف کثیره فعلیه فی الشریعه [1].

ثانیها: إنه قد انسد علینا باب العلم و العملی إلی کثیر منها [2].

ثالثها: إنه لا یجوز لنا إهمالها و عدم التعرض لامتثالها أصلا [3].

مقدّمات پنجگانه دلیل انسداد

مقدّمه اوّل

[1]- ما علم اجمالی داریم که میان مشتبهات، تکالیف مسلّمی وجود دارد که تا روز قیامت مستمر و ثابت است.

مقدّمه دوّم دلیل انسداد

[2]- باب علم(1) و علمی(2) نسبت به بسیاری از احکام منسد است یعنی نمی توانیم از راه علم و یقین آن تکالیف را مشخّص کنیم و همچنین نمی توانیم از راه علمی یعنی ظن معتبر، آن تکالیف را معیّن کنیم(3).

مقدّمه سوّم دلیل انسداد

[3]- اکنون که باب علم و علمی نسبت به احکام الهی منسد است وظیفه ما چیست؟

1- علم یعنی قطع و یقین.

2- علمی، یعنی دلیل ظنّی که دلیل قطعی بر حجّیّت او وجود داشته باشد مانند ظواهر قرآن و خبر واحد.

3- تذکّر: ما سابقا ثابت کردیم که ظنّ خاص و خبر واحد حجّیّت دارد لذا می گوئیم باب علمی به روی ما منسد نیست و می توانیم به کتاب وسائل الشّیعه و امثال آن مراجعه کرده و آن تکالیف معلوم بالاجمال را مشخّص نمائیم و مهم ترین مسئله در بطلان دلیل انسداد، همین است و لذا دیگر بحث از دلیل انسداد جز ثمره علمی، فائده دیگری ندارد.