ایضاح الکفایه: درسهای متن کفایه الاصول حضرت آیه الله فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 348

و اما المقدّمه الرابعه: فهی بالنسبه إلی عدم وجوب الاحتیاط التام بلا کلام، فیما یوجب عسره اختلال النظام [1].

نداشته باشیم در ما نحن فیه ما یقین داریم که باید احتیاط کرد لذا می گوئیم عقاب بر تکالیف هم بلا بیان و قبیح نمی باشد.

سؤال: شما از چه طریقی علم به لزوم احتیاط پیدا کردید؟

جواب: از علّت معلول را کشف کردیم باین ترتیب که: از اهمیّت شارع نسبت به تکالیف کشف کردیم باید احتیاط کرد چون شارع مقدّس نسبت به تکالیف، اهمّیّت فراوان قائل شده است پس کشف می کنیم که او راضی نیست تکالیف مهمل گذاشته شود لذا باید احتیاط کرد.

صحیح نیست که شارع این همه نسبت به تکالیف اهمّیّت بدهد و در عین حال بگوید: اگر نسبت به تکالیف، علم پیدا نکردید، احتیاط واجب نیست.

و لو کان ببعض المحتملات(1).

به علاوه صحیح است که کسی ادّعا کند: در حال انسداد باب علم و علمی اجماع قائم شده است بر اینکه اهمال تکالیف جایز نیست. لذا می گوئیم وقتی وجوب احتیاط را کشف کردیم عقاب هم بلا بیان نمی باشد.

نقد و بررسی مقدّمه چهارم دلیل انسداد

[1]- خلاصه مقدّمه چهارم: احتیاط تام(2) اگر سبب اختلال نظام بشود، جایز نمی باشد و رجوع به اصول عملیّه یا مجتهد انفتاحی هم جایز نیست.

1- چون احتیاط تام ممکن نیست در بعضی از محتملات احتیاط می کنیم( در مظنونات احتیاط می کنیم نه در مشکوکات و موهومات).

2- یعنی عمل نمودن به تمام مظنونات، مشکوکات و موهومات.