ایضاح الکفایه: درسهای متن کفایه الاصول حضرت آیه الله فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 58

فیحتاج إلی إثبات أن المخالفه الاعتقادیه سبب کالواقعیه الاختیاریه، کما عرفت بما لا مزید علیه [1].

ثم لا یذهب علیک: إنه لیس فی المعصیه الحقیقیه إلا منشأ واحد لاستحقاق العقوبه، و هو هتک واحد، فلا وجه لاستحقاق عقابین متداخلین کما توهم، مع ضروره أن المعصیه الواحده لا توجب إلا عقوبه واحده، کما لا وجه لتداخلهما علی تقدیر استحقاقهما، کما لا یخفی. و لا منشأ لتوهمه، إلا بداهه أنه لیس فی معصیه واحده إلا عقوبه واحده، مع الغفله عن أن وحده المسبب تکشف بنحو الإنّ عن وحده السبب [2].

1- شرب هذا المائع. 2- کونه متّصفا بالخمریّه که این اتّصاف مطابق با واقع نیست.

امّا «شرب هذا المائع»، عمل واقعی بوده و اراده به آن تعلّق پیدا کرده است.

[1]- این عبارت، ادامه بیان قبل است که گفت (للخصم ان یقول) در عاصی سبب استحقاق عقوبت هست امّا در متجرّی نمی باشد.

اکنون اگر بخواهید سبب استحقاق عقوبت درست کنید باید بگوئید مخالفت اعتقادی هم مانند مخالفت واقعی سبب استحقاق عقوبت است.

کجای آن برهان دلالت دارد که مخالفت اعتقادی هم سبب استحقاق عقوبت است؟ ولی ما از راه وجدان، آیات و روایات آن را ثابت نمودیم.

آیا عاصی مستحقّ دو عقوبت است؟

[2]- اگر ما در باب تجرّی گفتیم استحقاق عقوبت بر نیّت و عزم نسبت به معصیت است این قصد العصیان در معصیت واقعی هم هست لذا در معصیت واقعی باید به دو استحقاق عقوبت ملتزم شد. یکی برای قصد عصیان (که در باب تجری هم هست) یکی هم برای اینکه عاصی، مبغوض مولا را اتیان نموده است.