- دیباچه 1
- پیش گفتار 4
- بخش اوّل: فقر در آیینه کلام معصومین علیهم السلام 6
- اشاره 6
- اشاره 7
- فصل اول: کلیات 7
- فقر در لغت و اصطلاح 7
- فقر در روایات 8
- اشاره 8
- 1. خوراک و پوشاک 10
- 3. مرکب 11
- 2. مسکن مناسب و فراخ 11
- 4. دیگر نیازهای زندگی 12
- الف _ هزینه های ازدواج 12
- اشاره 12
- ب _ هزینه استخدام خدمتکار و تعمیر و نگهداری لوازم زندگی 13
- ج _ هزینه زندگی فرزندان، پدر و مادر، همسر و مملوک(غلام و حیوان) 14
- ه _ هزینه مواد خوش بو کننده 14
- د _ هزینه جشن عید و دید و بازدید 14
- اشاره 19
- گونه های فقر 19
- 1. فقر مطلق 19
- 2. فقر نسبی 20
- 4. فقر فرهنگی 20
- 3. فقر طبیعی 20
- 5. فقر روحی و معنوی 21
- 6. فقر واقعی 22
- 1. نکوهش فقر 24
- اشاره 24
- فصل دوم: نکوهش و ستایش فقر 24
- 2. ستایش فقر 28
- فصل سوّم: پی آمدهای فردی و اجتماعی فقر 36
- اشاره 36
- الف _ سستی ایمان و پریشانی فکر 36
- پی آمدهای فردی فقر 36
- ب _ خواری و خود کم بینی 39
- پی آمدهای اجتماعی فقر 42
- الف _ محروم ماندن از حقوق اجتماعی 42
- ج _ دست زدن به خطا و گناه 42
- اشاره 42
- ب _ غربت و تنهایی 44
- ج _ پیدایش فساد اداری 45
- د _ پیدایش فساد اجتماعی 46
- فصل چهارم: فقر؛ آزمون الهی 48
- اشاره 48
- یاری رسانی به فقیران 49
- راه کارهای یاری رسانی به فقیران 52
- نکوهش فقرنمایی و گدایی 53
- فضیلت اظهار بی نیازی 58
- پی آمدهای تحقیر فقیران 60
- پی آمدهای تکریم فقیران 62
- جایگاه فقیران در آخرت 64
- بخش دوّم: عوامل فقر 67
- اشاره 67
- اشاره 68
- فصل اول: عوامل معنوی 68
- اشاره 68
- الف _ عوامل معنوی 68
- 1. آزمندی 68
- 2. زیاده خواهی 70
- 3. بخل ورزی 71
- 4. ستم کاری، خیانت ورزی و دروغ گویی 73
- 5. فقرنمایی 74
- 6. اسراف و تبذیر 75
- 8. ترک نظافت 77
- 7. ترک صله رحم 77
- فصل دوم: عوامل مادی 79
- 1. انحصار ثروت در دست توانگران 79
- اشاره 79
- 2. انحصار منابع درآمد در دست یک طبقه اجتماعی 80
- 3. ثروت اندوزی زمام داران 81
- 4. مدیریت ناکارآمد 84
- 5. تنبلی و بی حوصلگی در کار 88
- 6. رهبانیت و گوشه نشینی 93
- 7. بی تدبیری در اداره زندگی 98
- اشاره 100
- بخش سوّم: راه های مبارزه با فقر 100
- اشاره 101
- فصل اول: سیره عملی معصومین علیهم السلام در مبارزه با فقر 101
- 1. انفاق و یاری رسانی به فقیران 102
- 2. پرداخت قرض الحسنه 104
- 3. کار و تلاش 106
- وظایف فردی در مبارزه با فقر 109
- اشاره 109
- فصل دوم: سیره علمی معصومین علیهم السلام در مبارزه با فقر 109
- اشاره 109
- الف _ راه های معنوی 109
- 1. دانش اندوزی 109
- 2. بردباری 111
- 3. قناعت و صرفه جویی 113
- 4. هم نشینی با نیازمندان و برآوردن نیاز آنان 115
- 5. درست کاری و امانت داری 119
- 6. پرهیز از گناه 122
- اشاره 124
- ب _ راه های مادی 124
- 1. کار 124
- اشاره 131
- 1. بدنی 131
- 3. حیاتی 132
- 5. علمی 132
- 2. روحی 132
- 4. تربیتی 132
- 6. اخلاقی 133
- 7. اجتماعی 133
- 8. محیطی و خانوادگی 134
- 9. اقتصادی 135
- 11. فرهنگی 136
- 10. تشریعی 136
- 13. دفاعی 137
- 12. سیاسی 137
- 16. صنعتی 138
- 15. پیشرفتی 138
- 14. هنری 138
- 2. حسن تدبیر در زندگی 139
- 17. رفاهی 139
- 3. میانه روی در هزینه ها 141
- 4. اهمیت کار کشاورزی 143
- 5. غنیمت شمردن فرصت ها 146
- 6. پرداخت وجوهات (زکات و خمس) 148
- وظایف اجتماعی در مبارزه با فقر 152
- اشاره 152
- اشاره 152
- 1. تعاون و همیاری اجتماعی 152
- الف _ آیات 153
- ب _ روایات 154
- 2. پرداخت قرض الحسنه 161
- اشاره 161
- الف _ آیات 161
- ب _ روایات 162
- 3. نظارت بر کار دولت 164
- اشاره 168
- وظایف دولت در مبارزه با فقر 168
- 1. تأمین اجتماعی 169
- 2. نظارت بر بازار و فعالیت های اقتصادی 172
- 3. تلاش برای گسترش تجارت و صنعت 180
- اشاره 180
- تشویق به تجارت و صنعت 182
- 4. پشتیبانی از کشاورزی و دام داری 183
- 5. کارآفرینی 186
- 6. تشکیل صندوق های تعاونی 188
- 7. ایجاد امنیت اقتصادی 189
- 8. مبارزه با مفاسد اقتصادی (محتکران، گران فروشان و...) 193
- 9. مبارزه با فساد مالی کارگزاران (اختلاس، رشوه و...) 197
- اشاره 197
- الف _ بازخواست از خیانت کاران 198
- ب _ برخورد با سودجویان 200
- د _ اعتراض شدید امام علیه السلام به شریح قاضی 201
- ج _ برخورد شدید با فرماندار خیانت کار 201
- ه _ برخورد شدید با رشوه خواری 203
- 10. سپردن کار به دست افراد اصلح (متعهد و کاردان) 205
- اشاره 205
- الف) معیارهای گزینش کارگزاران در آیات 207
- ب) معیارهای گزینش کارگزاران در روایات 208
- اشاره 212
- بخش چهارم: همراه با برنامه سازان 212
- نقش رسانه در مبارزه با فقر 213
- پرسش های مردمی 214
- پرسش های کارشناسی 215
- الف _ منابع فارسی 217
- معرفی کتاب 217
- ب _ منابع عربی 218
- کتاب نامه 219
سربرداشت و فرمود:
خدا در اموال ثروت مندان نظر کرد، سپس به فقیران نظر افکند. آن گاه از اموال توانگران، مالی را به فقیران قرار داد که برای زندگی آنان کافی باشد و اگر کفایت نمی کرد، بر مقدار آن می افزود. آری، باید چندان به او بدهد که بتواند بخورد، بیاشامد، جامه بپوشد، ازدواج کند، در راه خدا صدقه دهد و به سفر حج برود.(1)
ب _ هزینه استخدام خدمتکار و تعمیر و نگهداری لوازم زندگی
امام صادق علیه السلام می فرماید:
فَأمَّا الْوُجُوه الَّتِی تُلْزِمُهُ فِیهَا: النَّفَقَهُ عَلَی خَاصَّهِ نَفْسِهِ، فَهِیَ... مُخْدِمِهِ، وَ عَطاؤُهُ فِیمَا یَحْتَاجُ إِلَیْهِ مِنَ الأَجراءِ عَلَی مَرَمَّهِ مَتَاعِهِ وَ حَمْلِهِ أَوْ حِفْظِهِ، وَ شَی ءٌ یَحْتَاجُ إِلَیهِ مِنْ نَحوِ مَنْزِلِهِ أَوْ آله مِنَ الآلاتِ یَسْتَعِینُ بِهَا عَلَی حَوَائِجِهِ.(2)
1- عن أبی بصیر قال: «قُلْتُ لأِبِی عَبْدِاللّه علیه السلام : أَنّ شَیْخَاً مِنْ أصْحَابِنا یُقَالُ لَهُ عمر، سَأَلَ عِیسیَ بنَ أعْیَنْ _ وَ هُوَ مُحْتَاجٌ _ فَقَالَ لَهُ عِیسی: أَمَّا إِنَّ عِنْدِی مِنَ الْزَّکَاه. وَلکن لاَ أَعْطِیکَ مِنْهَا. فَقَالَ لَهُ: وَلِمَ؟ قَالَ: لأَنِّی رَأَیْتُکَ اشْتَرَیْتَ لَحْمَاً وَ تمرا. فقال: اِنَّمَا رَبِحْتُ درهماً فاشْتَرَیْتُ بِدانَقَیْنِ لَحماً وَ بِدانقَینِ تَمْراً وَ رَجَعْتُ بِدانَقَینِ لِحَاجَه. قال أبوبصیر. فَوَضَعَ أَبوعَبْدِاللّه علیه السلام یَدَهُ عَلَی جَبْهَتِهِ سَاعهً ثُم رفَعَ رَأسَهُ، ثُمَّ قَالَ: «إِنَّ اللّه َ نَظَرَ فی أمْوَالِ الأَغْنِیَاء، ثُمَّ نَظَرَ فِی الْفُقَرَاء، فَجَعَلَ فِی أمْوَالِ الأَغْنِیَاء مَا یَکْتَفُونَ بِهِ، وَلَوْ لَمْ یَکْفِهِمْ، لَزَادَهُم. بَلی، فَلْیُعْطِهِ مَا یَأْکُلُ وَ یَشْرَبُ وَ یَکْتَسِی وَ یَتَزَوَّجُ وَ یَتَصَدَّقُ وَ یَحِجُّ.» وسائل الشیعه، ج 6، ص 201، ابواب المستحقین للزکاه، باب 41، ح 2.
2- تحف العقول عن آل الرسول، ص 391.