سیاست های فقرزدایی در کلام معصومین علیهم السلام صفحه 133

می گردد که چه بسا بدون پرداختن به کار، اکتشاف آن ها ناممکن است.

بنابراین، علم و تجربه که از راه کار و کوشش پدید می آید و پی آمدهای عجیب آن در سیر تکاملی بشر، امری انکارناپذیر است.

6. اخلاقی

کار در تقویت و تهذیب خلق و خوی انسان نیز مؤثر است؛ زیرا انسان را از بی مبالاتی دور نگاه می دارد و از مفاسد فراغت و پرداختن به لهو و لعب و زیان های اخلاقی آن محافظت می کند. بدین گونه استعدادهای اخلاقی او شکوفا می شود و نفسِ آگاه به مسؤولیت وی که برای انجام دادن آن تلاش می کند، مهذّب می گردد. زیان های اخلاقی بی کاری آشکار است، چنان که امام صادق علیه السلام به آن چنین اشاره فرموده است:

... وَ کَانَ النَّاسُ أَیْضَا یَصِیرُونَ بِالْفَرَاغِ إلَی غَایَهِ الأَشَرِ وَ الْبَطَر حتّی یَکْثُرَ الْفَسَادُ وَ یَظْهَرَ الْفَوَاحِش... .(1)

(اگر کار نمی بود و ضرورت نمی داشت) آدمی با فراغتی (بی کاریی) که برایشان پیش می آمد، به ناسپاسی و سرمستی گرفتار می شد و تباهی و زشت کاری، همه جا را فرا می گرفت.

7. اجتماعی

کار یک ضرورت اجتماعی است که نمی توان از کنار آن بی اعتنا گذشت. بنابر ضرورت زندگی اجتماعی، واجب است هر یک از افراد جامعه انسانی به کاری بپردازند و با دیگر مردمان در برآوردن نیازمندی های مردم _ که خود نیز یکی از آنان است _ شریک شود. هر فرد باید با کار و تولید، چهره زندگی خود را دگرگون سازد و با تولید خویش به اجتماع سود رساند، چنان که خود نیز از کار و تولید دیگران سود می برد. پس او هم تولید کننده است و هم مصرف