- دیباچه 1
- پیش گفتار 4
- بخش اوّل: فقر در آیینه کلام معصومین علیهم السلام 6
- اشاره 6
- فصل اول: کلیات 7
- فقر در لغت و اصطلاح 7
- اشاره 7
- فقر در روایات 8
- اشاره 8
- 1. خوراک و پوشاک 10
- 3. مرکب 11
- 2. مسکن مناسب و فراخ 11
- 4. دیگر نیازهای زندگی 12
- اشاره 12
- الف _ هزینه های ازدواج 12
- ب _ هزینه استخدام خدمتکار و تعمیر و نگهداری لوازم زندگی 13
- ه _ هزینه مواد خوش بو کننده 14
- ج _ هزینه زندگی فرزندان، پدر و مادر، همسر و مملوک(غلام و حیوان) 14
- د _ هزینه جشن عید و دید و بازدید 14
- گونه های فقر 19
- اشاره 19
- 1. فقر مطلق 19
- 3. فقر طبیعی 20
- 2. فقر نسبی 20
- 4. فقر فرهنگی 20
- 5. فقر روحی و معنوی 21
- 6. فقر واقعی 22
- اشاره 24
- 1. نکوهش فقر 24
- فصل دوم: نکوهش و ستایش فقر 24
- 2. ستایش فقر 28
- پی آمدهای فردی فقر 36
- فصل سوّم: پی آمدهای فردی و اجتماعی فقر 36
- اشاره 36
- الف _ سستی ایمان و پریشانی فکر 36
- ب _ خواری و خود کم بینی 39
- الف _ محروم ماندن از حقوق اجتماعی 42
- اشاره 42
- پی آمدهای اجتماعی فقر 42
- ج _ دست زدن به خطا و گناه 42
- ب _ غربت و تنهایی 44
- ج _ پیدایش فساد اداری 45
- د _ پیدایش فساد اجتماعی 46
- فصل چهارم: فقر؛ آزمون الهی 48
- اشاره 48
- یاری رسانی به فقیران 49
- راه کارهای یاری رسانی به فقیران 52
- نکوهش فقرنمایی و گدایی 53
- فضیلت اظهار بی نیازی 58
- پی آمدهای تحقیر فقیران 60
- پی آمدهای تکریم فقیران 62
- جایگاه فقیران در آخرت 64
- اشاره 67
- بخش دوّم: عوامل فقر 67
- اشاره 68
- الف _ عوامل معنوی 68
- 1. آزمندی 68
- فصل اول: عوامل معنوی 68
- اشاره 68
- 2. زیاده خواهی 70
- 3. بخل ورزی 71
- 4. ستم کاری، خیانت ورزی و دروغ گویی 73
- 5. فقرنمایی 74
- 6. اسراف و تبذیر 75
- 8. ترک نظافت 77
- 7. ترک صله رحم 77
- اشاره 79
- فصل دوم: عوامل مادی 79
- 1. انحصار ثروت در دست توانگران 79
- 2. انحصار منابع درآمد در دست یک طبقه اجتماعی 80
- 3. ثروت اندوزی زمام داران 81
- 4. مدیریت ناکارآمد 84
- 5. تنبلی و بی حوصلگی در کار 88
- 6. رهبانیت و گوشه نشینی 93
- 7. بی تدبیری در اداره زندگی 98
- بخش سوّم: راه های مبارزه با فقر 100
- اشاره 100
- فصل اول: سیره عملی معصومین علیهم السلام در مبارزه با فقر 101
- اشاره 101
- 1. انفاق و یاری رسانی به فقیران 102
- 2. پرداخت قرض الحسنه 104
- 3. کار و تلاش 106
- الف _ راه های معنوی 109
- 1. دانش اندوزی 109
- اشاره 109
- فصل دوم: سیره علمی معصومین علیهم السلام در مبارزه با فقر 109
- اشاره 109
- وظایف فردی در مبارزه با فقر 109
- 2. بردباری 111
- 3. قناعت و صرفه جویی 113
- 4. هم نشینی با نیازمندان و برآوردن نیاز آنان 115
- 5. درست کاری و امانت داری 119
- 6. پرهیز از گناه 122
- 1. کار 124
- ب _ راه های مادی 124
- اشاره 124
- اشاره 131
- 1. بدنی 131
- 2. روحی 132
- 5. علمی 132
- 4. تربیتی 132
- 3. حیاتی 132
- 7. اجتماعی 133
- 6. اخلاقی 133
- 8. محیطی و خانوادگی 134
- 9. اقتصادی 135
- 11. فرهنگی 136
- 10. تشریعی 136
- 12. سیاسی 137
- 13. دفاعی 137
- 15. پیشرفتی 138
- 16. صنعتی 138
- 14. هنری 138
- 17. رفاهی 139
- 2. حسن تدبیر در زندگی 139
- 3. میانه روی در هزینه ها 141
- 4. اهمیت کار کشاورزی 143
- 5. غنیمت شمردن فرصت ها 146
- 6. پرداخت وجوهات (زکات و خمس) 148
- اشاره 152
- وظایف اجتماعی در مبارزه با فقر 152
- اشاره 152
- 1. تعاون و همیاری اجتماعی 152
- الف _ آیات 153
- ب _ روایات 154
- الف _ آیات 161
- 2. پرداخت قرض الحسنه 161
- اشاره 161
- ب _ روایات 162
- 3. نظارت بر کار دولت 164
- وظایف دولت در مبارزه با فقر 168
- اشاره 168
- 1. تأمین اجتماعی 169
- 2. نظارت بر بازار و فعالیت های اقتصادی 172
- اشاره 180
- 3. تلاش برای گسترش تجارت و صنعت 180
- تشویق به تجارت و صنعت 182
- 4. پشتیبانی از کشاورزی و دام داری 183
- 5. کارآفرینی 186
- 6. تشکیل صندوق های تعاونی 188
- 7. ایجاد امنیت اقتصادی 189
- 8. مبارزه با مفاسد اقتصادی (محتکران، گران فروشان و...) 193
- 9. مبارزه با فساد مالی کارگزاران (اختلاس، رشوه و...) 197
- اشاره 197
- الف _ بازخواست از خیانت کاران 198
- ب _ برخورد با سودجویان 200
- د _ اعتراض شدید امام علیه السلام به شریح قاضی 201
- ج _ برخورد شدید با فرماندار خیانت کار 201
- ه _ برخورد شدید با رشوه خواری 203
- 10. سپردن کار به دست افراد اصلح (متعهد و کاردان) 205
- اشاره 205
- الف) معیارهای گزینش کارگزاران در آیات 207
- ب) معیارهای گزینش کارگزاران در روایات 208
- اشاره 212
- بخش چهارم: همراه با برنامه سازان 212
- نقش رسانه در مبارزه با فقر 213
- پرسش های مردمی 214
- پرسش های کارشناسی 215
- معرفی کتاب 217
- الف _ منابع فارسی 217
- ب _ منابع عربی 218
- کتاب نامه 219
اَلاِقْتِصادُ یُنْمِی الْقَلیلَ،(1) الإِسْرافُ یُفْنی الْجَزیلَ.(2)
میانه روی، کم را زیاد می کند و اسراف فراوان را نابود می گرداند.
آن حضرت در روایت دیگر فرموده است:
لَنْ یَهْلِکَ مَنِ اقْتَصَدَ.(3)
هر کس (در مخارج زندگی) میانه روی کند، هرگز تباه نمی شود.
هم چنین از ایشان روایت شده است:
مَا عالَ مَنِ اقْتَصَدَ.(4)
کسی که در خرج کردن، میانه روی کند هرگز نیازمند نخواهد شد.
و نیز می فرماید:
مَنْ صَحِبَ الاِقْتِصَادَ دامَتْ صُحْبَهُ الْغِنی لَهُ، وَ جَبَرَ الاِقْتِصَادُ فَقَرهُ و خِلَلَهُ.(5)
هر کس در مخارج زندگی، میانه رو باشد، همواره بی نیازی همراه او است و میانه روی، فقر و پریشانی او را جبران خواهد کرد.
امام صادق علیه السلام می فرماید:
ضَمِنتُ لِمَنِ اقْتَصَدَ أنْ لاَ یَفْتَقِرَ.(6)
من ضمانت می کنم که هر کس در خرج کردن میانه روی کند، فقیر نشود.
همین جمله از امام رضا علیه السلام نیز نقل شده است.(7)
1- مستدرک الوسائل، ج 13، ص 54، باب 19، ح13.
2- غررالحکم و دررالکلم، ج 1، فصل 1، ح8118.
3- غررالحکم و دررالکلم، ج 2، ص 592، فصل 72، ح44.
4- نهج البلاغه صبحی صالح، کلمات قصار 140.
5- غرر الحکم و دررالکلم، ج 2، فصل 77، ح 1463.
6- الفروع من الکافی، ج 4، ص 53، باب فضل القصد، ح6.
7- الخصال، ج 1، باب 1، ح27.