- دیباچه 1
- پیش گفتار 4
- اشاره 6
- بخش اوّل: فقر در آیینه کلام معصومین علیهم السلام 6
- فصل اول: کلیات 7
- فقر در لغت و اصطلاح 7
- اشاره 7
- فقر در روایات 8
- اشاره 8
- 1. خوراک و پوشاک 10
- 2. مسکن مناسب و فراخ 11
- 3. مرکب 11
- 4. دیگر نیازهای زندگی 12
- الف _ هزینه های ازدواج 12
- اشاره 12
- ب _ هزینه استخدام خدمتکار و تعمیر و نگهداری لوازم زندگی 13
- د _ هزینه جشن عید و دید و بازدید 14
- ه _ هزینه مواد خوش بو کننده 14
- ج _ هزینه زندگی فرزندان، پدر و مادر، همسر و مملوک(غلام و حیوان) 14
- گونه های فقر 19
- اشاره 19
- 1. فقر مطلق 19
- 2. فقر نسبی 20
- 4. فقر فرهنگی 20
- 3. فقر طبیعی 20
- 5. فقر روحی و معنوی 21
- 6. فقر واقعی 22
- 1. نکوهش فقر 24
- فصل دوم: نکوهش و ستایش فقر 24
- اشاره 24
- 2. ستایش فقر 28
- فصل سوّم: پی آمدهای فردی و اجتماعی فقر 36
- پی آمدهای فردی فقر 36
- الف _ سستی ایمان و پریشانی فکر 36
- اشاره 36
- ب _ خواری و خود کم بینی 39
- الف _ محروم ماندن از حقوق اجتماعی 42
- ج _ دست زدن به خطا و گناه 42
- پی آمدهای اجتماعی فقر 42
- اشاره 42
- ب _ غربت و تنهایی 44
- ج _ پیدایش فساد اداری 45
- د _ پیدایش فساد اجتماعی 46
- فصل چهارم: فقر؛ آزمون الهی 48
- اشاره 48
- یاری رسانی به فقیران 49
- راه کارهای یاری رسانی به فقیران 52
- نکوهش فقرنمایی و گدایی 53
- فضیلت اظهار بی نیازی 58
- پی آمدهای تحقیر فقیران 60
- پی آمدهای تکریم فقیران 62
- جایگاه فقیران در آخرت 64
- بخش دوّم: عوامل فقر 67
- اشاره 67
- فصل اول: عوامل معنوی 68
- الف _ عوامل معنوی 68
- اشاره 68
- اشاره 68
- 1. آزمندی 68
- 2. زیاده خواهی 70
- 3. بخل ورزی 71
- 4. ستم کاری، خیانت ورزی و دروغ گویی 73
- 5. فقرنمایی 74
- 6. اسراف و تبذیر 75
- 8. ترک نظافت 77
- 7. ترک صله رحم 77
- فصل دوم: عوامل مادی 79
- 1. انحصار ثروت در دست توانگران 79
- اشاره 79
- 2. انحصار منابع درآمد در دست یک طبقه اجتماعی 80
- 3. ثروت اندوزی زمام داران 81
- 4. مدیریت ناکارآمد 84
- 5. تنبلی و بی حوصلگی در کار 88
- 6. رهبانیت و گوشه نشینی 93
- 7. بی تدبیری در اداره زندگی 98
- بخش سوّم: راه های مبارزه با فقر 100
- اشاره 100
- اشاره 101
- فصل اول: سیره عملی معصومین علیهم السلام در مبارزه با فقر 101
- 1. انفاق و یاری رسانی به فقیران 102
- 2. پرداخت قرض الحسنه 104
- 3. کار و تلاش 106
- الف _ راه های معنوی 109
- وظایف فردی در مبارزه با فقر 109
- اشاره 109
- اشاره 109
- فصل دوم: سیره علمی معصومین علیهم السلام در مبارزه با فقر 109
- 1. دانش اندوزی 109
- 2. بردباری 111
- 3. قناعت و صرفه جویی 113
- 4. هم نشینی با نیازمندان و برآوردن نیاز آنان 115
- 5. درست کاری و امانت داری 119
- 6. پرهیز از گناه 122
- ب _ راه های مادی 124
- اشاره 124
- 1. کار 124
- اشاره 131
- 1. بدنی 131
- 4. تربیتی 132
- 2. روحی 132
- 5. علمی 132
- 3. حیاتی 132
- 6. اخلاقی 133
- 7. اجتماعی 133
- 8. محیطی و خانوادگی 134
- 9. اقتصادی 135
- 11. فرهنگی 136
- 10. تشریعی 136
- 13. دفاعی 137
- 12. سیاسی 137
- 15. پیشرفتی 138
- 16. صنعتی 138
- 14. هنری 138
- 2. حسن تدبیر در زندگی 139
- 17. رفاهی 139
- 3. میانه روی در هزینه ها 141
- 4. اهمیت کار کشاورزی 143
- 5. غنیمت شمردن فرصت ها 146
- 6. پرداخت وجوهات (زکات و خمس) 148
- اشاره 152
- وظایف اجتماعی در مبارزه با فقر 152
- اشاره 152
- 1. تعاون و همیاری اجتماعی 152
- الف _ آیات 153
- ب _ روایات 154
- 2. پرداخت قرض الحسنه 161
- اشاره 161
- الف _ آیات 161
- ب _ روایات 162
- 3. نظارت بر کار دولت 164
- اشاره 168
- وظایف دولت در مبارزه با فقر 168
- 1. تأمین اجتماعی 169
- 2. نظارت بر بازار و فعالیت های اقتصادی 172
- اشاره 180
- 3. تلاش برای گسترش تجارت و صنعت 180
- تشویق به تجارت و صنعت 182
- 4. پشتیبانی از کشاورزی و دام داری 183
- 5. کارآفرینی 186
- 6. تشکیل صندوق های تعاونی 188
- 7. ایجاد امنیت اقتصادی 189
- 8. مبارزه با مفاسد اقتصادی (محتکران، گران فروشان و...) 193
- 9. مبارزه با فساد مالی کارگزاران (اختلاس، رشوه و...) 197
- اشاره 197
- الف _ بازخواست از خیانت کاران 198
- ب _ برخورد با سودجویان 200
- د _ اعتراض شدید امام علیه السلام به شریح قاضی 201
- ج _ برخورد شدید با فرماندار خیانت کار 201
- ه _ برخورد شدید با رشوه خواری 203
- 10. سپردن کار به دست افراد اصلح (متعهد و کاردان) 205
- اشاره 205
- الف) معیارهای گزینش کارگزاران در آیات 207
- ب) معیارهای گزینش کارگزاران در روایات 208
- بخش چهارم: همراه با برنامه سازان 212
- اشاره 212
- نقش رسانه در مبارزه با فقر 213
- پرسش های مردمی 214
- پرسش های کارشناسی 215
- معرفی کتاب 217
- الف _ منابع فارسی 217
- ب _ منابع عربی 218
- کتاب نامه 219
خزانه های الهی است.» بار دوم پرسش شد، فرمود: «فقر کرامتی از سوی خداوند است». برای سومین بار پرسیدند، فرمود: «فقر چیزی است که خداوند آن را جز به پیامبران مرسل یا مؤمنان بزرگوار (به کسی دیگر) نمی بخشد»(1)
رسول خدا صلی الله علیه و آله در یکی از دعاهای خویش، از خداوند چنین درخواست می کند:
اَللَّهُمَّ تَوَفَّنی اِلَیْکَ فَقیرا وَ لاَ تَوَفَّنی غَنِیًّا وَ احْشُرْنی فی زُمْرَهِ الْمَساکینِ یَوْمَ الْقِیامَهِ... .(2)
خداوند! مرا فقیر بمیران نه غنی و در روز قیامت مرا در شمار مسکینان و تهی دستان محشور فرما.
آن حضرت خطاب به امام علی علیه السلام می فرماید:
یا عَلِیُّ الْحاجَهُ أَمانَهُ اللّهِ عِندَ خَلْقِهِ فَمَنْ کَتَمَهَا عَلی نَفْسِهِ أَعْطاهُ اللّهُ ثَوابَ مَنْ صَلّی... .(3)
یا علی! نیازمندی امانت خداست نزد خلقش. هر کس آن را نزد خود پوشیده بدارد، خداوند ثواب نمازگزار را به او می دهد.
امام باقر علیه السلام فرموده است:
اِذا کانَ یَوْمُ الْقِیامَهِ أَمَرَ اللّهُ تَبارَکَ و تَعالی مُنادِیا یُنادِی بَیْنَ یَدَیْهِ أَیْنَ الْفُقَراءُ؟ فَیَقُومُ عُنُقٌ مِنَ النّاسِ کَثیرٌ، فَیَقُولُ: عِبادی؟ فَیَقُولُونَ: لَبَّیکَ رَبَّنا، فَیَقُولُ: إِنِّی لَمْ أُفْقِرْکُمْ لِهَوانٍ بِکُمْ عَلَیَّ وَلکِنّی إِنَّمَا
1- بحار الانوار، ج 72، ص 55، کتاب الایمان و الکفر، باب 94، ح 58.
2- کنزالعمال فی سنن الاقوال و الافعال، علی المتّقی بن حسام الدین الهندی، بیروت، مؤسسه الرساله، 1405 ه. ق، چ 5، ج 6، کتاب الزکاه، ح 16670.
3- اصول کافی، ابی جعفر محمد بن یعقوب کلینی، برگردان: سید جواد مصطفوی، ج 3، ص 360، باب فضل فقراءِ المسلمین، ح 8.