سیاست های فقرزدایی در کلام معصومین علیهم السلام صفحه 42

امام حسن عسکری علیه السلام نیز می فرماید:

اِدْفَعَ الْمَسْألَهَ مَا وَجَدتَ الْتَّحَمُّلَ یُمْکِنُکَ، فَإِنَّ لِکُلِّ یَوْمٍ رِزْقَاً جدیداً وَ اَعْلَمْ أنَّ الإِلْحَاحَ فِی الْمَطَالِبِ یَسْلُبُ الْبَهَأَ وَ یُورِثُ الْتَّعَبَ وَ الْعَنَاءَ... .(1)

تا آن جا که می توانی، از درخواست از دیگران (برای رفع نیاز مالی) خودداری کن؛ زیرا هر روز، روز تازه است. بدان که پا فشاری در خواستن، از ارزش و آبروی آدمی می کاهد و مایه خستگی و رنج (و خواری) است.

ج _ دست زدن به خطا و گناه

فقیر به دلیل مشکلات فراوان مادی ممکن است دچار لغزش شود. از این رو، امام علی علیه السلام در وصیتش به امام حسن علیه السلام می فرماید:

یَا بُنَیَّ! لاَ تَلُمْ اِنْسَانَا یَطْلُبُ قُوتَهُ فَمَنْ عَدِمَ قُوتَهُ کَثُرَ خَطَایَاهُ.(2)

فرزندم! انسانی را که در پی تهیه نان شب خویش است، ملامت نکن؛ زیرا کسی که نان شب ندارد، لغزش هایش فراوان خواهد بود.

پی آمدهای اجتماعی فقر

اشاره

اینک با استناد به روایات معصومین علیهم السلام به پی آمدهای فقر می پردازیم.

الف _ محروم ماندن از حقوق اجتماعی

فقر، آدمی را در بیان برهان و استدلال خویش ناتوان می سازد. فقیر هنگام رو به رو شدن با فرد توانگر، به گمان این که از او کمتر است، احساس ناتوانیو کاستی می کند. بنابراین، از احقاق حقوق از دست رفته خویش باز می ماند. امیرالمؤمنین علی علیه السلام می فرماید:

اَلْفَقْرُ یُخْرِسُ الْفَطِنَ عَنْ حُجَّتِهِ.(3)

1- بحارالانوار، ج 78، ص 378، باب 29، ح 4.
2- بحارالانوار، ج 72، ص 47، باب 94، ح 58.
3- نهج البلاغه دشتی، حکمت 3.