- دیباچه 1
- پیش گفتار 4
- بخش اوّل: فقر در آیینه کلام معصومین علیهم السلام 6
- اشاره 6
- اشاره 7
- فقر در لغت و اصطلاح 7
- فصل اول: کلیات 7
- فقر در روایات 8
- اشاره 8
- 1. خوراک و پوشاک 10
- 3. مرکب 11
- 2. مسکن مناسب و فراخ 11
- اشاره 12
- 4. دیگر نیازهای زندگی 12
- الف _ هزینه های ازدواج 12
- ب _ هزینه استخدام خدمتکار و تعمیر و نگهداری لوازم زندگی 13
- ه _ هزینه مواد خوش بو کننده 14
- ج _ هزینه زندگی فرزندان، پدر و مادر، همسر و مملوک(غلام و حیوان) 14
- د _ هزینه جشن عید و دید و بازدید 14
- 1. فقر مطلق 19
- گونه های فقر 19
- اشاره 19
- 4. فقر فرهنگی 20
- 3. فقر طبیعی 20
- 2. فقر نسبی 20
- 5. فقر روحی و معنوی 21
- 6. فقر واقعی 22
- 1. نکوهش فقر 24
- فصل دوم: نکوهش و ستایش فقر 24
- اشاره 24
- 2. ستایش فقر 28
- پی آمدهای فردی فقر 36
- اشاره 36
- الف _ سستی ایمان و پریشانی فکر 36
- فصل سوّم: پی آمدهای فردی و اجتماعی فقر 36
- ب _ خواری و خود کم بینی 39
- الف _ محروم ماندن از حقوق اجتماعی 42
- اشاره 42
- پی آمدهای اجتماعی فقر 42
- ج _ دست زدن به خطا و گناه 42
- ب _ غربت و تنهایی 44
- ج _ پیدایش فساد اداری 45
- د _ پیدایش فساد اجتماعی 46
- فصل چهارم: فقر؛ آزمون الهی 48
- اشاره 48
- یاری رسانی به فقیران 49
- راه کارهای یاری رسانی به فقیران 52
- نکوهش فقرنمایی و گدایی 53
- فضیلت اظهار بی نیازی 58
- پی آمدهای تحقیر فقیران 60
- پی آمدهای تکریم فقیران 62
- جایگاه فقیران در آخرت 64
- اشاره 67
- بخش دوّم: عوامل فقر 67
- اشاره 68
- فصل اول: عوامل معنوی 68
- 1. آزمندی 68
- اشاره 68
- الف _ عوامل معنوی 68
- 2. زیاده خواهی 70
- 3. بخل ورزی 71
- 4. ستم کاری، خیانت ورزی و دروغ گویی 73
- 5. فقرنمایی 74
- 6. اسراف و تبذیر 75
- 8. ترک نظافت 77
- 7. ترک صله رحم 77
- اشاره 79
- فصل دوم: عوامل مادی 79
- 1. انحصار ثروت در دست توانگران 79
- 2. انحصار منابع درآمد در دست یک طبقه اجتماعی 80
- 3. ثروت اندوزی زمام داران 81
- 4. مدیریت ناکارآمد 84
- 5. تنبلی و بی حوصلگی در کار 88
- 6. رهبانیت و گوشه نشینی 93
- 7. بی تدبیری در اداره زندگی 98
- اشاره 100
- بخش سوّم: راه های مبارزه با فقر 100
- اشاره 101
- فصل اول: سیره عملی معصومین علیهم السلام در مبارزه با فقر 101
- 1. انفاق و یاری رسانی به فقیران 102
- 2. پرداخت قرض الحسنه 104
- 3. کار و تلاش 106
- اشاره 109
- الف _ راه های معنوی 109
- 1. دانش اندوزی 109
- اشاره 109
- فصل دوم: سیره علمی معصومین علیهم السلام در مبارزه با فقر 109
- وظایف فردی در مبارزه با فقر 109
- 2. بردباری 111
- 3. قناعت و صرفه جویی 113
- 4. هم نشینی با نیازمندان و برآوردن نیاز آنان 115
- 5. درست کاری و امانت داری 119
- 6. پرهیز از گناه 122
- اشاره 124
- 1. کار 124
- ب _ راه های مادی 124
- اشاره 131
- 1. بدنی 131
- 4. تربیتی 132
- 3. حیاتی 132
- 5. علمی 132
- 2. روحی 132
- 6. اخلاقی 133
- 7. اجتماعی 133
- 8. محیطی و خانوادگی 134
- 9. اقتصادی 135
- 11. فرهنگی 136
- 10. تشریعی 136
- 12. سیاسی 137
- 13. دفاعی 137
- 16. صنعتی 138
- 14. هنری 138
- 15. پیشرفتی 138
- 17. رفاهی 139
- 2. حسن تدبیر در زندگی 139
- 3. میانه روی در هزینه ها 141
- 4. اهمیت کار کشاورزی 143
- 5. غنیمت شمردن فرصت ها 146
- 6. پرداخت وجوهات (زکات و خمس) 148
- اشاره 152
- 1. تعاون و همیاری اجتماعی 152
- اشاره 152
- وظایف اجتماعی در مبارزه با فقر 152
- الف _ آیات 153
- ب _ روایات 154
- الف _ آیات 161
- 2. پرداخت قرض الحسنه 161
- اشاره 161
- ب _ روایات 162
- 3. نظارت بر کار دولت 164
- وظایف دولت در مبارزه با فقر 168
- اشاره 168
- 1. تأمین اجتماعی 169
- 2. نظارت بر بازار و فعالیت های اقتصادی 172
- 3. تلاش برای گسترش تجارت و صنعت 180
- اشاره 180
- تشویق به تجارت و صنعت 182
- 4. پشتیبانی از کشاورزی و دام داری 183
- 5. کارآفرینی 186
- 6. تشکیل صندوق های تعاونی 188
- 7. ایجاد امنیت اقتصادی 189
- 8. مبارزه با مفاسد اقتصادی (محتکران، گران فروشان و...) 193
- اشاره 197
- 9. مبارزه با فساد مالی کارگزاران (اختلاس، رشوه و...) 197
- الف _ بازخواست از خیانت کاران 198
- ب _ برخورد با سودجویان 200
- د _ اعتراض شدید امام علیه السلام به شریح قاضی 201
- ج _ برخورد شدید با فرماندار خیانت کار 201
- ه _ برخورد شدید با رشوه خواری 203
- 10. سپردن کار به دست افراد اصلح (متعهد و کاردان) 205
- اشاره 205
- الف) معیارهای گزینش کارگزاران در آیات 207
- ب) معیارهای گزینش کارگزاران در روایات 208
- اشاره 212
- بخش چهارم: همراه با برنامه سازان 212
- نقش رسانه در مبارزه با فقر 213
- پرسش های مردمی 214
- پرسش های کارشناسی 215
- الف _ منابع فارسی 217
- معرفی کتاب 217
- ب _ منابع عربی 218
- کتاب نامه 219
ایشان در روایت دیگر می فرماید:
أَلْغِنَی وَ الْفَقْرُ یَکْشِفَانِ جَوَاهِرَ الْرِجَالِ وَ أَوْصَافَها.(1)
دارایی و ناداری، گوهر وجودی و صفت های مردان را آشکار می سازد.
یاری رسانی به فقیران
یکی از عوامل مؤثر در سالم نگهداشتن محیط اجتماعی و سرافرازی و سربلندی در آزمایش های الهی، رسیدگی به فقیران و مستمندان است. معصومین علیهم السلام در احادیث فراوانی، به مسلمانان سفارش کرده اند برای یاری رساندن به مستمندان و تهی دستان، آنان را در آن چه دارند، شریک سازند و افزون بر هم دردی با آنان، گرسنگی و نیازمندی شان را کاهش دهند.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در این باره می فرماید:
مَنْ کَسَا أَحَدَا مِنْ فُقَراءِ الْمُسْلِمینَ ثوْبا مِنْ عُرْیٍ أَوْ أَعَانَهُ بِشَیْ ءٍ مِمَّا یَقُوتُهُ مِنْ مَعیشَتِهِ، وَکّلَ اللّهُ عَزَّوَجَلَّ بِهِ سَبْعینَ أَلفَ مَلَکٍ مِنَ الْمَلائِکَهِ تَسْتَغفِروُنَ لِکُّلِ ذَنْبٍ عَمِلَهُ اِلَی أَنْ یُنْفَخَ فی الصُّورِ.(2)
هرکس، یکی از فقیران مسلمان را با لباسی، از برهنگی بپوشاند یا او را به چیزی از قوت زندگی، یاری رساند؛ خداوند بزرگ، 70 هزار فرشته بر او می گمارد تا دمیدن صور (روز قیامت) برای هر گناهی که انجام می دهد، آمرزش بخواهند.
1- غررالحکم و دررالکلم، ج 1، ص 39، فصل 1، ح 1198.
2- اصول کافی، ج 3، کتاب الایمان و الکفر، باب من کسا مؤمنا، ح 3.