- دیباچه 1
- پیش گفتار 4
- اشاره 6
- بخش اوّل: فقر در آیینه کلام معصومین علیهم السلام 6
- اشاره 7
- فقر در لغت و اصطلاح 7
- فصل اول: کلیات 7
- فقر در روایات 8
- اشاره 8
- 1. خوراک و پوشاک 10
- 3. مرکب 11
- 2. مسکن مناسب و فراخ 11
- 4. دیگر نیازهای زندگی 12
- الف _ هزینه های ازدواج 12
- اشاره 12
- ب _ هزینه استخدام خدمتکار و تعمیر و نگهداری لوازم زندگی 13
- ه _ هزینه مواد خوش بو کننده 14
- ج _ هزینه زندگی فرزندان، پدر و مادر، همسر و مملوک(غلام و حیوان) 14
- د _ هزینه جشن عید و دید و بازدید 14
- 1. فقر مطلق 19
- گونه های فقر 19
- اشاره 19
- 3. فقر طبیعی 20
- 2. فقر نسبی 20
- 4. فقر فرهنگی 20
- 5. فقر روحی و معنوی 21
- 6. فقر واقعی 22
- 1. نکوهش فقر 24
- فصل دوم: نکوهش و ستایش فقر 24
- اشاره 24
- 2. ستایش فقر 28
- پی آمدهای فردی فقر 36
- فصل سوّم: پی آمدهای فردی و اجتماعی فقر 36
- اشاره 36
- الف _ سستی ایمان و پریشانی فکر 36
- ب _ خواری و خود کم بینی 39
- الف _ محروم ماندن از حقوق اجتماعی 42
- اشاره 42
- ج _ دست زدن به خطا و گناه 42
- پی آمدهای اجتماعی فقر 42
- ب _ غربت و تنهایی 44
- ج _ پیدایش فساد اداری 45
- د _ پیدایش فساد اجتماعی 46
- فصل چهارم: فقر؛ آزمون الهی 48
- اشاره 48
- یاری رسانی به فقیران 49
- راه کارهای یاری رسانی به فقیران 52
- نکوهش فقرنمایی و گدایی 53
- فضیلت اظهار بی نیازی 58
- پی آمدهای تحقیر فقیران 60
- پی آمدهای تکریم فقیران 62
- جایگاه فقیران در آخرت 64
- اشاره 67
- بخش دوّم: عوامل فقر 67
- اشاره 68
- فصل اول: عوامل معنوی 68
- 1. آزمندی 68
- اشاره 68
- الف _ عوامل معنوی 68
- 2. زیاده خواهی 70
- 3. بخل ورزی 71
- 4. ستم کاری، خیانت ورزی و دروغ گویی 73
- 5. فقرنمایی 74
- 6. اسراف و تبذیر 75
- 8. ترک نظافت 77
- 7. ترک صله رحم 77
- اشاره 79
- فصل دوم: عوامل مادی 79
- 1. انحصار ثروت در دست توانگران 79
- 2. انحصار منابع درآمد در دست یک طبقه اجتماعی 80
- 3. ثروت اندوزی زمام داران 81
- 4. مدیریت ناکارآمد 84
- 5. تنبلی و بی حوصلگی در کار 88
- 6. رهبانیت و گوشه نشینی 93
- 7. بی تدبیری در اداره زندگی 98
- بخش سوّم: راه های مبارزه با فقر 100
- اشاره 100
- فصل اول: سیره عملی معصومین علیهم السلام در مبارزه با فقر 101
- اشاره 101
- 1. انفاق و یاری رسانی به فقیران 102
- 2. پرداخت قرض الحسنه 104
- 3. کار و تلاش 106
- الف _ راه های معنوی 109
- اشاره 109
- فصل دوم: سیره علمی معصومین علیهم السلام در مبارزه با فقر 109
- اشاره 109
- وظایف فردی در مبارزه با فقر 109
- 1. دانش اندوزی 109
- 2. بردباری 111
- 3. قناعت و صرفه جویی 113
- 4. هم نشینی با نیازمندان و برآوردن نیاز آنان 115
- 5. درست کاری و امانت داری 119
- 6. پرهیز از گناه 122
- 1. کار 124
- اشاره 124
- ب _ راه های مادی 124
- اشاره 131
- 1. بدنی 131
- 2. روحی 132
- 5. علمی 132
- 3. حیاتی 132
- 4. تربیتی 132
- 6. اخلاقی 133
- 7. اجتماعی 133
- 8. محیطی و خانوادگی 134
- 9. اقتصادی 135
- 11. فرهنگی 136
- 10. تشریعی 136
- 12. سیاسی 137
- 13. دفاعی 137
- 15. پیشرفتی 138
- 16. صنعتی 138
- 14. هنری 138
- 17. رفاهی 139
- 2. حسن تدبیر در زندگی 139
- 3. میانه روی در هزینه ها 141
- 4. اهمیت کار کشاورزی 143
- 5. غنیمت شمردن فرصت ها 146
- 6. پرداخت وجوهات (زکات و خمس) 148
- اشاره 152
- 1. تعاون و همیاری اجتماعی 152
- اشاره 152
- وظایف اجتماعی در مبارزه با فقر 152
- الف _ آیات 153
- ب _ روایات 154
- 2. پرداخت قرض الحسنه 161
- الف _ آیات 161
- اشاره 161
- ب _ روایات 162
- 3. نظارت بر کار دولت 164
- وظایف دولت در مبارزه با فقر 168
- اشاره 168
- 1. تأمین اجتماعی 169
- 2. نظارت بر بازار و فعالیت های اقتصادی 172
- اشاره 180
- 3. تلاش برای گسترش تجارت و صنعت 180
- تشویق به تجارت و صنعت 182
- 4. پشتیبانی از کشاورزی و دام داری 183
- 5. کارآفرینی 186
- 6. تشکیل صندوق های تعاونی 188
- 7. ایجاد امنیت اقتصادی 189
- 8. مبارزه با مفاسد اقتصادی (محتکران، گران فروشان و...) 193
- اشاره 197
- 9. مبارزه با فساد مالی کارگزاران (اختلاس، رشوه و...) 197
- الف _ بازخواست از خیانت کاران 198
- ب _ برخورد با سودجویان 200
- د _ اعتراض شدید امام علیه السلام به شریح قاضی 201
- ج _ برخورد شدید با فرماندار خیانت کار 201
- ه _ برخورد شدید با رشوه خواری 203
- اشاره 205
- 10. سپردن کار به دست افراد اصلح (متعهد و کاردان) 205
- الف) معیارهای گزینش کارگزاران در آیات 207
- ب) معیارهای گزینش کارگزاران در روایات 208
- بخش چهارم: همراه با برنامه سازان 212
- اشاره 212
- نقش رسانه در مبارزه با فقر 213
- پرسش های مردمی 214
- پرسش های کارشناسی 215
- الف _ منابع فارسی 217
- معرفی کتاب 217
- ب _ منابع عربی 218
- کتاب نامه 219
از آن حضرت نقل شده است که:
اِتَّخِذُوا عِنْدَ الْفُقَرَاءِ أَیادِیَ فَإِنَّ لَهُمْ دُولَهً یَوْمَ الْقِیَامَهِ.(1)
با فقیران دوستی کنید؛ زیرا در روز قیامت برای آنان، دولت بزرگی است.
هم چنین از ایشان روایت شده است:
یَدْخُلُ فُقَرَاءُ الْمُسْلِمِینَ الْجَنَّهَ قَبْلَ الأَغْنِیَاءِ أَرْبَعِینَ خَریفا.(2)
فقیران مسلمان چهل فصل پاییز پیش از ثروت مندان وارد بهشت می شوند.
ایشان در روایت دیگری می فرماید:
یَدْخُلُ فُقَرَاءُ الْمُسْلِمِینَ الْجَنَّهَ قَبْلَ أَغْنِیَائِهِمْ بِنِصْفِ یَوْمٍ وَ هُوَ خَمْسُ مِأَئِهِ عَامٍ.(3)
فقیران مسلمان نصف روز قیامت که پانصد سال است، پیش از ثروت مندان به بهشت می روند.
روایت دیگری نیز از رسول خدا علیه السلام نقل شده است:
أَنَّ الْفُقَرَاءَ مُلُوکُ أهْلِ الْجَنَّهِ... وَ الْجَنَّهُ مُشْتَاقَهٌ إلی الْفُقَرَاء.(4)
همانا فقیران، پادشاهان بهشتیان اند و بهشت، مشتاق فقیران است.
در روایت دیگر می فرماید:
یَا مَعْشَرَ الْفُقَرَاءِ أَلاَ أُبَشِّرُکُمْ أَنَّ فُقَرَاءَ الْمُومِنِینَ یَدْخُلونَ الْجَنَّهَ قَبْلَ
1- نهج الفصاحه، برگردان: ابوالقاسم پاینده، ج 1، ص 6، ح 29.
2- کنز العمال، ج 6، ص 468، ح 16582.
3- الجامع الصحیح سنن الترمذی، محمد بن عیسی الترمذی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج 4 کتاب الزهد، باب ما جاء أن فقراء المهاجرین...، ح 2354.
4- بحارالانوار، ج 72، ص 49، باب 94، ادامه ح 58.