کتابخانه بالقرآن

سیاست های فقرزدایی در کلام معصومین علیهم السلام صفحه 81

صفحه 81

نباید طمع کنند که قراردادی به سود آنان منعقد سازی که مایه زیان مردم باشد، خواه در آبیاری یا هر کار مشترک دیگر، به گونه ای که هزینه های آن را بر دیگران تحمیل کنند. در این صورت، سود آن برای آنان است و عیب و ننگش در دنیا و آخرت برای تو خواهد ماند.(1)

امام رضا علیه السلام در معرفی کسانی که سنّت پیغمبر صلی الله علیه و آله را تغییر دادند، فرمود:

از جمله کارهای مخالف سنت رسول خدا صلی الله علیه و آله این بود که: اموال (مردم) و منابع ملی را در اختیار مشتی ثروت مند قرار دادند تا میان آنان دست به دست بگردد.(2)

به طور طبیعی، این گونه انحصار مال در دست افراد خاص، فقر و تهی دستی را در میان اقشار کم درآمد جامعه، افزایش می دهد.

3. ثروت اندوزی زمام داران

یکی دیگر از عوامل فقر، ثروت اندوزی زمام داران است، وقتی حاکم کشور، شیفته مال و ثروت باشد، این خوی به اطرافیان و کارگزاران او نیز سرایت می کند. در نتیجه، ثروت یک کشور به گروه دولت مردان و کارگزاران نظام اختصاص می یابد و این پدیده، فاصله طبقاتی شدیدی را در جامعه پدید می آورد. دوران خلافت عثمان نمونه برجسته ای از این حالت است.امیرالمؤمنین علی علیه السلام می فرماید:

... اِنَّما یُؤْتَی خَرَابُ اْلأَرْضِ مِنْ إِعْوَازِ أَهْلِهَا وَ إِنَّمَا یُعْوِزُ أهْلُهَا

1- «...ثُمَّ اِنَّ لِلْوَالی خاصَّهً وَ بَطَانَهً فِیْهِمُ اسْتِئْثَارٌ وَ تَطَاوُلٌ، وَ قِلَّهُ إِنْصَافٍ فِی مُعامَلَهٍ فَاحْسِمْ مَئُونَهَ اُولئِکَ بِقَطْعِ أَسْبابِ تِلْکَ الأَحْوالِ، وَ لاَ تُقْطِعَنَّ لاَِحَدٍ مِنْ خاصَّتِکَ وَ حامَّتِکَ قَطِیعَهً، وَ لاَ یَطْمَعَنَّ مِنْکَ فِی اعْتِقادِ عُقْدَهٍ تَضُرُّ بِمَنْ یَلِیهَا مِنَ النَّاسِ فِی شِرْبٍ أَوْ عَمَلٍ مُشْتَرَکٍ یَحْمِلُونَ مَؤُونَتَهُ عَلی غَیْرِهِمْ، فَیَکوُنَ مَهْنَأُ ذلِکَ لَهُمْ دُونَکَ، وَ عَیْبُهُ عَلَیْکَ فِی الدُّنیا وَ الاخِرَهِ...» نهج البلاغه دشتی، نامه 53.
2- عیون اخبار الرضا علیه السلام ، ج 2، ص 126، باب 35، ح 1.